Wersja tekstowa
Zaburzenie używania alkoholu: niezaspokojone potrzeby terapeutyczne
Zaburzenie używania alkoholu (AUD) należy do najczęściej występujących zaburzeń psychicznych. Szacuje się, że w 2023 roku AUD dotyczyło około 29 milionów mieszkańców USA. Spośród nich jedynie około 2% otrzymało leczenie farmakologiczne.
Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (FDA) zatwierdziła trzy leki stosowane w AUD:
- Disulfiram
- Akamprozat
- Naltreksone Żaden z tych leków nie charakteryzuje się jednak szeroką skutecznością ani nie jest powszechnie przepisywany. Istnieje wyraźna potrzeba opracowania nowych opcji farmakoterapii AUD.
Pobierz PDF i inne pliki
Agoniści GLP-1: obiecujący kierunek terapeutyczny
Szczególnie obiecującą grupą leków są agoniści receptora peptyd glukagonopodobny 1 (GLP-1). Mechanizm ich działania obejmuje:
- Aktywację receptorów GLP-1 w trzustce i przewodzie pokarmowym
- Nasilenie glukozo-zależnego wydzielania insuliny
- Hamowanie wydzielania glukagonu Agoniści receptora GLP-1 są zatwierdzeni przez FDA w leczeniu cukrzycy i otyłości. Co istotne, dane anegdotyczne sugerują, że pacjenci przyjmujący te leki z powodu cukrzycy lub otyłości mogą ograniczać spożycie alkoholu.
Projekt badania i mierniki wyników
Badanie dr. Hendershota i współpracowników dostarcza bardziej przekonujących dowodów na skuteczność i bezpieczeństwo agonistów receptora GLP-1 w leczeniu AUD. Przeprowadzili oni randomizowane, podwójnie zaślepione, kontrolowane placebo badanie kliniczne (RCT) z zastosowaniem semaglutydy (długodziałającego agonisty receptora GLP-1) w dawkach zatwierdzonych przez FDA: 0,25 mg i 0,5 mg.
Badanie wyróżniało się innowacyjnym podejściem do pomiaru wyników — zastosowano dwa rodzaje mierników:
- Standardowe cotygodniowe dane dotyczące spożycia alkoholu w trakcie 9-tygodniowego ambulatoryjnego okresu badania
- Obserwowane dobrowolne spożycie alkoholu podczas 2-godzinnej sesji laboratoryjnej, w trakcie której uczestnicy mieli swobodny dostęp do preferowanego przez siebie napoju alkoholowego
Pobierz PDF i inne pliki
Wyniki: zmniejszenie liczby dni z intensywnym piciem
Wyniki badania wykazały wyraźną korzyść ze stosowania semaglutydy. Jest to szczególnie godne uwagi, biorąc pod uwagę, że uczestnicy nie zgłaszali się po pomoc w związku z AUD i nie otrzymywali żadnego wsparcia psychospołecznego towarzyszącego farmakoterapii.
Semaglutyda istotnie zmniejszyła:
- Liczbę drinków spożywanych w dniach picia
- Liczbę dni z intensywnym piciem (zdefiniowanym jako ≥4 drinki u kobiet, ≥5 u mężczyzn)
- Subiektywnie oceniany głód alkoholowy Nie wykazano istotnego statystycznie wpływu na liczbę dni picia, co sugeruje, że semaglutyda może nie prowadzić do całkowitej abstynencji.
W sesji laboratoryjnej semaglutyda:
- Zmniejszyła spożycie alkoholu o około 2 standardowe drinki (26 g alkoholu)
- Spowodowała 57% redukcję średniego stężenia alkoholu w wydychanym powietrzu
Profil działań niepożądanych zgodny z charakterystyką agonistów GLP-1
Semaglutyda była dobrze tolerowana. Działania niepożądane były w większości typowe dla agonistów receptora GLP-1:
- Zmniejszony apetyt
- Objawy żołądkowo-jelitowe
- Ból głowy Nie odnotowano poważnych zdarzeń niepożądanych. Żaden uczestnik nie wycofał się z badania z powodu działań niepożądanych, a interakcje leku z alkoholem nie były obserwowane. Zgodnie z oczekiwaniami, u uczestników przyjmujących semaglutydę odnotowano redukcję masy ciała o około 5%.
Pobierz PDF i inne pliki
Ograniczenia badania a możliwość uogólnienia wyników
Otrzymane wyniki są obiecujące, jednak mogą nie odnosić się do wszystkich pacjentów. Z badania wykluczono osoby z:
- Ciężkimi chorobami somatycznymi lub zaburzeniami psychicznymi współistniejącymi
- Innymi zaburzeniami używania substancji (z wyjątkiem tytoniu i konopi) W praktyce klinicznej wielu pacjentów z intensywnym piciem alkoholu ma jednak choroby współistniejące, takie jak choroby wątroby lub depresja. Semaglutyda może być zatem początkowo najbardziej odpowiednia dla pacjentów z łagodnym AUD. Dla części pacjentów barierą może być również konieczność cotygodniowych wstrzyknięć podskórnych.
Zalecenia kliniczne dotyczące stosowania semaglutydy
Semaglutyda stanowi obiecującą nową opcję terapeutyczną w AUD. Jej skuteczność i tolerancja zostały potwierdzone zarówno w badaniach RCT fazy 1, jak i fazy 2.
Rozważenie zastosowania semaglutydy należy rekomendować u pacjentów z AUD, u których nie uzyskano odpowiedzi na właściwie prowadzone próby leczenia aktualnie zatwierdzonymi preparatami — po starannym skriningu w kierunku klinicznie istotnych chorób współistniejących.
Pobierz PDF i inne pliki
Abstract
Streszczenie oryginalnego artykułu, przytoczone w języku angielskim.
Once-Weekly Semaglutide in Adults With Alcohol Use Disorder A Randomized Clinical Trial
Christian S. Hendershot, PhD, Michael P. Bremmer, MA, Michael B. Paladino, BS, et al
Importance
Preclinical, observational, and pharmacoepidemiology evidence indicates that glucagon-like peptide 1 receptor agonists (GLP-1RAs) may reduce alcohol intake. Randomized trials are needed to determine the clinical significance of these findings.
Objective
To evaluate the effects of once-weekly subcutaneous semaglutide on alcohol consumption and craving in adults with alcohol use disorder (AUD).
Design, Setting, and Participants
This was a phase 2, double-blind, randomized, parallel-arm trial involving 9 weeks of outpatient treatment. Enrollment occurred at an academic medical center in the US from September 2022 to February 2024. Of 504 potential participants assessed, 48 non-treatment-seeking participants with AUD were randomized.
Intervention
Participants received semaglutide (0.25 mg/week for 4 weeks, 0.5 mg/week for 4 weeks, and 1.0 mg for 1 week) or placebo at weekly clinic visits.
Main Outcomes and Measures
The primary outcome was laboratory alcohol self-administration, measured at pretreatment and posttreatment (0.5 mg/week). Secondary and exploratory outcomes, including prospective changes in alcohol consumption and craving, were assessed at outpatient visits.
Results
Forty-eight participants (34 [71%] female; mean [SD] age, 39.9 [10.6] years) were randomized. Low-dose semaglutide reduced the amount of alcohol consumed during a posttreatment laboratory self-administration task, with evidence of medium to large effect sizes for grams of alcohol consumed (β, -0.48; 95% CI, -0.85 to -0.11; P = .01) and peak breath alcohol concentration (β, -0.46; 95% CI, -0.87 to -0.06; P = .03). Semaglutide treatment did not affect average drinks per calendar day or number of drinking days, but significantly reduced drinks per drinking day (β, -0.41; 95% CI, -0.73 to -0.09; P = .04) and weekly alcohol craving (β, -0.39; 95% CI, -0.73 to -0.06; P = .01), also predicting greater reductions in heavy drinking over time relative to placebo (β, 0.84; 95% CI, 0.71 to 0.99; P = .04). A significant treatment-by-time interaction indicated that semaglutide treatment predicted greater relative reductions in cigarettes per day in a subsample of individuals with current cigarette use (β, -0.10; 95% CI, -0.16 to -0.03; P = .005).
Conclusions and Relevance
These findings provide initial prospective evidence that low-dose semaglutide can reduce craving and some drinking outcomes, justifying larger clinical trials to evaluate GLP-1RAs for alcohol use disorder.
Trial Registration
ClinicalTrials.gov Identifier: NCT05520775.
Piśmiennictwo
Hendershot, C.; Bremmer, M.; Paladino, M.; Kostantinis, G.; Gilmore, T.; Sullivan, N. et al. (2025). Once-Weekly Semaglutide in Adults With Alcohol Use Disorder. JAMA Psychiatry; 82(4):395.
