Darmowa sekcja - Video Lectures

03. Wydłużenie QT przez leki przeciwpsychotyczne: stratyfikacja ryzyka i monitorowanie EKG

Opublikowano 2 września 2026 Data wygaśnięcia certyfikatu: 2 września 2029 DOI: 10.64239/PI-PL-VL11503

Scott R. Beach, M.D.

Associate Professor of Psychiatry - Harvard Medical School

Kluczowe punkty

Substancje o minimalnym ryzyku wydłużenia QT obejmują arypiprazol, lurazydon, breksypiprazol i karyperazynę.
Droperydol wydłuża QT w podobnym stopniu co ziprasydon — o 10 do 25 ms nawet w małych dawkach. Należy unikać jego stosowania w przypadku powtarzanych dawek przy pobudzeniu oraz wykonywać wyjściowe i kontrolne EKG przy stosowaniu w warunkach szpitalnych.
Pacjenci hospitalizowani charakteryzują się wyższym wyjściowym ryzykiem torsades de pointes. Należy wykonać wyjściowe EKG przed włączeniem jakiegokolwiek leku przeciwpsychotycznego — chyba że zachodzi sytuacja nagła — oraz uzupełnić potas do wartości co najmniej 3,5 mEq/L.

Darmowe pliki do pobrania w celu dostępu offline

Darmowe pobranie pliku PDF
Darmowe pobranie pliku audio (MP3)
Darmowe pobranie wideo (MP4)

Slajdy i transkrypcja

Slajd 1 z 29

W tej części skupimy się na wydłużeniu odstępu QT przez leki przeciwpsychotyczne. Ponieważ wydłużenie QTc w kontekście leków psychiatrycznych to temat bardzo obszerny, omówimy go według klas, zaczynając od leków przeciwpsychotycznych.

Piśmiennictwo:

Scott R. Beach, M.D.

Wydłużenie QT przez leki przeciwpsychotyczne: stratyfikacja ryzyka i monitorowanie EKG Slajd 1 z 29

Slajd 2 z 29

Przypomnijmy, że wydłużenie QTc jest niedoskonałym zastępczym wskaźnikiem ryzyka torsade de pointes – potencjalnie śmiertelnej arytmii komorowej, która może prowadzić do nagłej śmierci sercowej. To właśnie ten punkt końcowy budzi największe obawy, gdy mówimy o wydłużeniu odstępu QT.

Piśmiennictwo:

Beach, S. R., Celano, C. M., Sugrue, A. M., Adams, C., Ackerman, M. J., Noseworthy, P. A., & Huffman, J. C. (2018). QT prolongation, torsades de pointes, and psychotropic medications: A 5-year update. Psychosomatics, 59(2), 105–122. https://doi.org/10.1016/j.psym.2017.10.009

Wydłużenie QT przez leki przeciwpsychotyczne: stratyfikacja ryzyka i monitorowanie EKG Slajd 2 z 29

Bezpłatne pliki do pobrania: „Wydłużenie QT przez leki przeciwpsychotyczne: stratyfikacja ryzyka i monitorowanie EKG”

Gotowe!

Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.

Slajd 3 z 29

Zacznijmy od typowych leków przeciwpsychotycznych. Wiadomo, że fenotiazyny małej mocy – w tym tiorydazyna, chlorpromazyna i mesorydazyna – to klasa najsilniej związana z wydłużeniem QT. Ogólnie rzecz biorąc, typowe leki przeciwpsychotyczne wiążą się z większym wydłużeniem QT niż atypowe, jednak efekt ten wynika przede wszystkim z właściwości fenotiazyn małej mocy, a zwłaszcza tiorydazyny.

Piśmiennictwo:

Beach, S. R., Celano, C. M., Sugrue, A. M., Adams, C., Ackerman, M. J., Noseworthy, P. A., & Huffman, J. C. (2018). QT prolongation, torsades de pointes, and psychotropic medications: A 5-year update. Psychosomatics, 59(2), 105–122. https://doi.org/10.1016/j.psym.2017.10.009

Wydłużenie QT przez leki przeciwpsychotyczne: stratyfikacja ryzyka i monitorowanie EKG Slajd 3 z 29

Slajd 4 z 29

Chlorpromazyna jest jednym z częściej stosowanych przeze mnie typowych leków przeciwpsychotycznych w warunkach szpitalnych, w leczeniu pobudzenia. Uważa się, że jej działanie wydłużające QTc jest zależne od dawki, choć nigdy nie przeprowadzono badania Thorough QT. Często mówi się, że postać dożylna powoduje większe wydłużenie QTc niż doustna, jednak i w tym przypadku brakuje badań porównawczych. Byłoby to jednak logiczne, biorąc pod uwagę, że siła działania postaci dożylnej w stosunku do doustnej wynosi od 2:1 do 4:1.

Piśmiennictwo:

Carrà, G., Crocamo, C., Bartoli, F., Lax, A., Tremolada, M., Lucii, C., Martinotti, G., Nosè, M., Bighelli, I., Ostuzzi, G., Castellazzi, M., Clerici, M., Barbui, C., & STAR Network Group. (2016). First-generation antipsychotics and QTc: Any role for mediating variables? Human Psychopharmacology: Clinical and Experimental, 31(4), 313–318. https://doi.org/10.1002/hup.2540
Leucht, S., Cipriani, A., Spineli, L., Mavridis, D., Orey, D., Richter, F., Samara, M., Barbui, C., Engel, R. R., Geddes, J. R., Kissling, W., Stapf, M. P., Lässig, B., Salanti, G., & Davis, J. M. (2013). Comparative efficacy and tolerability of 15 antipsychotic drugs in schizophrenia: A multiple-treatments meta-analysis. The Lancet, 382(9896), 951–962. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(13)60733-3

Wydłużenie QT przez leki przeciwpsychotyczne: stratyfikacja ryzyka i monitorowanie EKG Slajd 4 z 29

Bezpłatne pliki do pobrania: „Wydłużenie QT przez leki przeciwpsychotyczne: stratyfikacja ryzyka i monitorowanie EKG”

Gotowe!

Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.

Slajd 5 z 29

Badanie z 2025 roku wykazało, że ryzyko nagłej śmierci sercowej u pacjentów hemodializowanych – którzy już wyjściowo są narażeni na zwiększone ryzyko arytmii sercowych i nagłej śmierci sercowej – jest w rzeczywistości mniejsze u osób przyjmujących chlorpromazynę w porównaniu z tymi przyjmującymi haloperidol.

Piśmiennictwo:

Nash, R. P., Ismail, S., Gaynes, B. N., & Flythe, J. E. (2025). Comparative cardiac safety of haloperidol vs. chlorpromazine among people receiving hemodialysis. Journal of Psychiatric Research, 188, 235–242. https://doi.org/10.1016/j.jpsychires.2025.05.065

Wydłużenie QT przez leki przeciwpsychotyczne: stratyfikacja ryzyka i monitorowanie EKG Slajd 5 z 29

Slajd 6 z 29

Jeśli chodzi o inne typowe leki przeciwpsychotyczne, warto przyjrzeć się doustnej i domięśniowej postaci haloperidolu, który plasuje się na przeciwnym końcu spektrum jako lek dużej mocy. Większość badań sugeruje, że te postacie haloperidolu wydłużają QTc o około 5–8 ms, co okazuje się mniej niż w przypadku większości atypowych leków przeciwpsychotycznych. Zarówno postać doustna, jak i domięśniowa nie różnią się istotnie od placebo w niektórych badaniach, a w jednym z nich domięśniowy haloperidol nie wykazuje przewagi nad domięśniową olanzapiną. Istnieją jednak badania, które nadal wskazują na większe ryzyko arytmii komorowych lub nagłej śmierci sercowej przy stosowaniu doustnego lub domięśniowego haloperidolu, mimo skromnego wydłużenia QTc.

Piśmiennictwo:

Beach, S. R., Celano, C. M., Sugrue, A. M., Adams, C., Ackerman, M. J., Noseworthy, P. A., & Huffman, J. C. (2018). QT prolongation, torsades de pointes, and psychotropic medications: A 5-year update. Psychosomatics, 59(2), 105–122. https://doi.org/10.1016/j.psym.2017.10.009
Howland, R. H. (2014). QTc prolongation and haloperidol: Just how risky is this drug? *Psychosomatics*, *55*(6), 741–742. https://doi.org/10.1016/j.psym.2014.07.004
Leucht, S., Cipriani, A., Spineli, L., Mavridis, D., Orey, D., Richter, F., Samara, M., Barbui, C., Engel, R. R., Geddes, J. R., Kissling, W., Stapf, M. P., Lässig, B., Salanti, G., & Davis, J. M. (2013). Comparative efficacy and tolerability of 15 antipsychotic drugs in schizophrenia: A multiple-treatments meta-analysis. The Lancet, 382(9896), 951–962. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(13)60733-3

Wydłużenie QT przez leki przeciwpsychotyczne: stratyfikacja ryzyka i monitorowanie EKG Slajd 6 z 29

Bezpłatne pliki do pobrania: „Wydłużenie QT przez leki przeciwpsychotyczne: stratyfikacja ryzyka i monitorowanie EKG”

Gotowe!

Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.

Slajd 7 z 29

Innym lekiem, który ostatnio przeżywa swoisty renesans, jest droperidol. Często obserwuję jego stosowanie w leczeniu pobudzenia na oddziałach ratunkowych. Lek ten posiada ostrzeżenie w ramce (black box warning) z 2000 roku dotyczące wydłużenia QTc i torsade de pointes, jednak w ostatnich latach kilka towarzystw medycyny ratunkowej opowiedziało się za jego bezpieczeństwem w mniejszych dawkach, a kilka przeglądów Cochrane sugerowało niskie ryzyko.

Piśmiennictwo:

Siegel, R. B., Motov, S. M., & Marcolini, E. G. (2023). Droperidol use in the emergency department: A clinical review. *Journal of Emergency Medicine*, *64*(3), 289–294. https://doi.org/10.1016/j.jemermed.2022.12.012
Alshehri, A. M., Crowley, K. E., & Lupi, K. E. (2024). Evaluation of droperidol use in the emergency department: a retrospective analysis of QTc prolongation and adverse events. *BMC Emergency Medicine*, *24*, 232. https://doi.org/10.1186/s12873-024-01158-9

Wydłużenie QT przez leki przeciwpsychotyczne: stratyfikacja ryzyka i monitorowanie EKG Slajd 7 z 29

Slajd 8 z 29

Co ciekawe, nasz zespół właśnie zakończył przegląd dotyczący droperidolu i stwierdziliśmy, że pod względem stopnia wydłużenia QT jest on podobny do ziprasidonu – w większości badań wynosi ono 10–25 ms, nawet przy małych dawkach. Ryzyko wydaje się również zależne od dawki. Z tego powodu zaleciliśmy, aby nie stosować droperidolu u pacjentów, u których prawdopodobne jest wielokrotne dawkowanie w celu opanowania pobudzenia, ze względu na relatywnie większe wydłużenie QT w porównaniu z innymi lekami. Zaleciliśmy również wykonanie wyjściowego i kontrolnego EKG przy stosowaniu droperidolu w warunkach szpitalnych, biorąc pod uwagę podobne ryzyko jak w przypadku ziprasidonu.

Piśmiennictwo:

Baig, M., Gunther, M., Celano, C. M., Morfin Rodriguez, A. E., Adams, C., Huffman, J. C., Januzzi, J. L., & Beach, S. R. (2026). Cardiovascular effects of droperidol: A clinically-focused review for the consultation-liaison and emergency psychiatrist. Journal of the Academy of Consultation-Liaison Psychiatry. Advance online publication. https://doi.org/10.1016/j.jaclp.2026.06.009

Wydłużenie QT przez leki przeciwpsychotyczne: stratyfikacja ryzyka i monitorowanie EKG Slajd 8 z 29

Bezpłatne pliki do pobrania: „Wydłużenie QT przez leki przeciwpsychotyczne: stratyfikacja ryzyka i monitorowanie EKG”

Gotowe!

Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.

Slajd 9 z 29

Analizując wpływ atypowych leków przeciwpsychotycznych na odstęp QT, możemy oprzeć się na metaanalizie sieciowej z 2019 roku, która porównała większość atypowych leków pod kątem właściwości wydłużających QT. Główny wykres z tego badania pokazuje, że haloperidol powoduje mniejsze wydłużenie QT niż większość powszechnie stosowanych atypowych leków, w tym olanzapina i kwetiapina. Na dole wykresu najgorzej wypadły azenapin, iloperidone i ziprasidon.

Piśmiennictwo:

Huhn, M., Nikolakopoulou, A., Schneider-Thoma, J., Krause, M., Samara, M., Peter, N., Arndt, T., Bäckers, L., Rothe, P., Cipriani, A., Davis, J., Salanti, G., & Leucht, S. (2019). Comparative efficacy and tolerability of 32 oral antipsychotics for the acute treatment of adults with multi-episode schizophrenia: a systematic review and network meta-analysis. Lancet (London, England), 394(10202), 939–951. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(19)31135-3

Wydłużenie QT przez leki przeciwpsychotyczne: stratyfikacja ryzyka i monitorowanie EKG Slajd 9 z 29

Slajd 10 z 29

Przyjrzyjmy się bliżej ziprasidonowi. Myślę, że większość z Państwa wie, że spośród atypowych leków przeciwpsychotycznych to właśnie on jest najsilniej związany z wydłużeniem QT i jako jedyny posiada ostrzeżenie w ramce (black box warning) wydane przez FDA. Zaleca się, aby nie stosować go w połączeniu z innymi lekami wydłużającymi QT ani u pacjentów z wywiadem arytmii sercowych. Średnie wydłużenie QT przy stosowaniu ziprasidonu wynosi około 10–20 ms, jednak co istotne, u 1 na 5 pacjentów dochodzi do wydłużenia QT o ponad 60 ms.

Piśmiennictwo:

Huhn, M., Nikolakopoulou, A., Schneider-Thoma, J., Krause, M., Samara, M., Peter, N., Arndt, T., Bäckers, L., Rothe, P., Cipriani, A., Davis, J., Salanti, G., & Leucht, S. (2019). Comparative efficacy and tolerability of 32 oral antipsychotics for the acute treatment of adults with multi-episode schizophrenia: a systematic review and network meta-analysis. Lancet (London, England), 394(10202), 939–951. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(19)31135-3
Nielsen, J., Graff, C., Kanters, J. K., Toft, E., Taylor, D., & Meyer, J. M. (2011). Assessing QT interval prolongation and its associated risks with antipsychotics. CNS Drugs, 25(6), 473–490. https://doi.org/10.2165/11587800-000000000-00000
U.S. Food and Drug Administration. (2020). *Geodon (ziprasidone hydrochloride) capsules and injection: Prescribing information*. https://tinyurl.com/2pz2cfm2

Wydłużenie QT przez leki przeciwpsychotyczne: stratyfikacja ryzyka i monitorowanie EKG Slajd 10 z 29

Bezpłatne pliki do pobrania: „Wydłużenie QT przez leki przeciwpsychotyczne: stratyfikacja ryzyka i monitorowanie EKG”

Gotowe!

Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.

Slajd 11 z 29

Kwetiapina jest również interesującym przypadkiem. W 2011 roku FDA wzmocniła ostrzeżenie dotyczące tego leku – nie jest to ostrzeżenie w ramce, ale wyróżnia kwetiapin spośród innych atypowych leków. Ostrzeżenie to zaleca, aby nie stosować kwetiapiny łącznie z innymi lekami wydłużającymi QT ani u pacjentów z wywiadem arytmii lub zaburzeń metabolicznych. Ostrzeżenie opiera się jedynie na 12 zgłoszeniach, z których większość dotyczyła przedawkowania, a u 4 pacjentów rozwinęło się torsade de pointes.

Piśmiennictwo:

Hasnain, M., Vieweg, W. V. R., Howland, R. H., Kogut, C., Breden Crouse, E. L., Koneru, J. N., Hancox, J. C., Digby, G. C., Baranchuk, A., Deshmukh, A., & Pandurangi, A. K. (2014). Quetiapine, QTc interval prolongation, and torsade de pointes: A review of case reports. Therapeutic Advances in Psychopharmacology, 4(3), 130–138. https://doi.org/10.1177/2045125313510194
U.S. Food and Drug Administration. (2016). Seroquel (quetiapine fumarate) and Seroquel XR: Safety and drug utilization review. https://www.fda.gov/media/127906/download

Wydłużenie QT przez leki przeciwpsychotyczne: stratyfikacja ryzyka i monitorowanie EKG Slajd 11 z 29

Slajd 12 z 29

Większość badań sugeruje jedynie łagodny wpływ na QT, jednak niektóre wskazują, że podobnie jak w przypadku ziprasidonu, u około 1 na 5 osób może dojść do bardziej znaczącego wydłużenia – w tym przypadku o ponad 20 ms.

Piśmiennictwo:

Huhn, M., Nikolakopoulou, A., Schneider-Thoma, J., Krause, M., Samara, M., Peter, N., Arndt, T., Bäckers, L., Rothe, P., Cipriani, A., Davis, J., Salanti, G., & Leucht, S. (2019). Comparative efficacy and tolerability of 32 oral antipsychotics for the acute treatment of adults with multi-episode schizophrenia: a systematic review and network meta-analysis. Lancet (London, England), 394(10202), 939–951. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(19)31135-3
Hasnain, M., Vieweg, W. V. R., Howland, R. H., Kogut, C., Breden Crouse, E. L., Koneru, J. N., Hancox, J. C., Digby, G. C., Baranchuk, A., Deshmukh, A., & Pandurangi, A. K. (2014). Quetiapine, QTc interval prolongation, and torsade de pointes: A review of case reports. Therapeutic Advances in Psychopharmacology, 4(3), 130–138. https://doi.org/10.1177/2045125313510194

Wydłużenie QT przez leki przeciwpsychotyczne: stratyfikacja ryzyka i monitorowanie EKG Slajd 12 z 29

Bezpłatne pliki do pobrania: „Wydłużenie QT przez leki przeciwpsychotyczne: stratyfikacja ryzyka i monitorowanie EKG”

Gotowe!

Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.

Slajd 13 z 29

Istnieje również analiza kohortowa z 2021 roku dotycząca hospitalizowanych starszych pacjentów otrzymujących kwetiapin, która wykazała średni wzrost QTc od wartości wyjściowej o około 7 ms, przy czym u 7% tych pacjentów QTc po leczeniu przekraczało 500 ms. Dane dotyczące kwetiapiny są więc niejednoznaczne, jednak wydaje się, że wykazuje ona nieco silniejszy sygnał wydłużenia QT niż niektóre inne atypowe leki przeciwpsychotyczne.

Piśmiennictwo:

Pinkhasov, A. M., Collantes, C. M. C., Chen, M., Fazzari, M. J., Coriolan, S., & Lam, S. (2021). Effect of low dose haloperidol and quetiapine on QTc interval in hospitalized elderly patients with delirium. *Journal of Pharmacy Practice*, *34*(5), 675–677. https://doi.org/10.1177/08971900211025148

Wydłużenie QT przez leki przeciwpsychotyczne: stratyfikacja ryzyka i monitorowanie EKG Slajd 13 z 29

Slajd 14 z 29

Inne powszechnie stosowane atypowe leki przeciwpsychotyczne, takie jak olanzapina, risperidon i klozapina, są pod tym względem dość podobne i skupiają się gdzieś pośrodku. Chciałbym podkreślić, że ryzyko związane z konkretnym lekiem przeciwpsychotycznym nie zawsze koreluje z ostrzeżeniami FDA – wykazano to w kilku badaniach.

Piśmiennictwo:

Huhn, M., Nikolakopoulou, A., Schneider-Thoma, J., Krause, M., Samara, M., Peter, N., Arndt, T., Bäckers, L., Rothe, P., Cipriani, A., Davis, J., Salanti, G., & Leucht, S. (2019). Comparative efficacy and tolerability of 32 oral antipsychotics for the acute treatment of adults with multi-episode schizophrenia: a systematic review and network meta-analysis. Lancet (London, England), 394(10202), 939–951. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(19)31135-3
He, L., Yu, W., Song, H., Li, L., Shen, Y., Zhang, L., & Li, H. (2025). Comparative risk of QTc prolongation induced by second-generation antipsychotics in the real world: retrospective cohort study based on a hospital information system. *BJPsych Open*, *11*(2), e42. https://doi.org/10.1192/bjo.2024.871

Wydłużenie QT przez leki przeciwpsychotyczne: stratyfikacja ryzyka i monitorowanie EKG Slajd 14 z 29

Bezpłatne pliki do pobrania: „Wydłużenie QT przez leki przeciwpsychotyczne: stratyfikacja ryzyka i monitorowanie EKG”

Gotowe!

Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.

Slajd 15 z 29

Przejdźmy teraz do nowszych leków przeciwpsychotycznych i ich wpływu na QTc. Wracając do metaanalizy z 2019 roku, najlepiej wypadły lurasidone, brexpiprazol, kariprazyna i aripiprazol. Lurasidone i aripiprazol mają już co najmniej jeden opis przypadku wiążący je z wydłużeniem QTc, jednak ogólnie uważam je za dość bezpieczne.

Piśmiennictwo:

Huhn, M., Nikolakopoulou, A., Schneider-Thoma, J., Krause, M., Samara, M., Peter, N., Arndt, T., Bäckers, L., Rothe, P., Cipriani, A., Davis, J., Salanti, G., & Leucht, S. (2019). Comparative efficacy and tolerability of 32 oral antipsychotics for the acute treatment of adults with multi-episode schizophrenia: a systematic review and network meta-analysis. Lancet (London, England), 394(10202), 939–951. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(19)31135-3
Melo, L., Pillai, A., Kompella, R., Patail, H., & Aronow, W. S. (2024). An updated safety review of the relationship between atypical antipsychotic drugs, the QTc interval and torsades de pointes: Implications for clinical use. Expert Opinion on Drug Safety, 23(9), 1127–1134. https://doi.org/10.1080/14740338.2024.2392002

Wydłużenie QT przez leki przeciwpsychotyczne: stratyfikacja ryzyka i monitorowanie EKG Slajd 15 z 29

Slajd 16 z 29

Przegląd bezpieczeństwa z 2024 roku wykazał, że brexpiprazol, kariprazyna i lurasidone nie niosą ryzyka wydłużenia QT, a aripiprazol sklasyfikowano jako lek niskiego ryzyka. Cobenfy, najnowszy lek przeciwpsychotyczny, również nie wykazuje obecnie sygnału wydłużenia QT, a badania fazy 2 i fazy 3 nie wykazały wydłużenia QT w porównaniu z placebo.

Piśmiennictwo:

Melo, L., Pillai, A., Kompella, R., Patail, H., & Aronow, W. S. (2024). An updated safety review of the relationship between atypical antipsychotic drugs, the QTc interval and torsades de pointes: Implications for clinical use. Expert Opinion on Drug Safety, 23(9), 1127–1134. https://doi.org/10.1080/14740338.2024.2392002

Wydłużenie QT przez leki przeciwpsychotyczne: stratyfikacja ryzyka i monitorowanie EKG Slajd 16 z 29

Bezpłatne pliki do pobrania: „Wydłużenie QT przez leki przeciwpsychotyczne: stratyfikacja ryzyka i monitorowanie EKG”

Gotowe!

Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.

Slajd 17 z 29

Co z kwestią polifarmakoterapii lekami przeciwpsychotycznymi a QTc? Dane w tym zakresie są naprawdę niejednoznaczne. Metaanaliza z 2024 roku wykazała, że w dwóch badaniach polifarmakoterapia lekami przeciwpsychotycznymi wiązała się z wydłużeniem QTc w porównaniu z monoterapią.

Piśmiennictwo:

Højlund, M., Köhler-Forsberg, O., Gregersen, A. T., Rohde, C., Mellentin, A. I., Anhøj, S. J., Kemp, A. F., Fuglsang, N. B., Wiuff, A. C., Nissen, L., Sørensen, M. A., Madsen, N. M., Wagner, C. B., Agharazi, A., Søndergaard, C., Sandmark, M., Reinhart, J., & Correll, C. U. (2024). Prevalence, correlates, tolerability-related outcomes, and efficacy-related outcomes of antipsychotic polypharmacy: A systematic review and meta-analysis. The Lancet Psychiatry, 11(12), 975–989. https://doi.org/10.1016/S2215-0366(24)00314-6

Wydłużenie QT przez leki przeciwpsychotyczne: stratyfikacja ryzyka i monitorowanie EKG Slajd 17 z 29

Slajd 18 z 29

Istnieje również starsze badanie sugerujące, że jeśli polifarmakoterapia wiąże się ze zwiększonym QTc, może to być mediowane przez skumulowaną dawkę. Innymi słowy, nie chodzi o nic szczególnego w samym fakcie stosowania dwóch różnych leków, lecz raczej o to, że skumulowana dawka tych dwóch leków zwiększa ryzyko wydłużenia QT, biorąc pod uwagę, że większość leków wykazuje zależność dawka-efekt.

Piśmiennictwo:

Barbui, C., Bighelli, I., Carrà, G., Castellazzi, M., Lucii, C., Martinotti, G., Nosè, M., Ostuzzi, G., & STAR NETWORK INVESTIGATORS. (2016). Antipsychotic dose mediates the association between polypharmacy and corrected QT interval. *PLOS ONE*, *11*(2), e0148212. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0148212

Wydłużenie QT przez leki przeciwpsychotyczne: stratyfikacja ryzyka i monitorowanie EKG Slajd 18 z 29

Bezpłatne pliki do pobrania: „Wydłużenie QT przez leki przeciwpsychotyczne: stratyfikacja ryzyka i monitorowanie EKG”

Gotowe!

Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.

Slajd 19 z 29

Przegląd bezpieczeństwa leków z 2024 roku podjął próbę stratyfikacji ryzyka leków przeciwpsychotycznych pod kątem prawdopodobieństwa wydłużenia QT i torsade de pointes. Pozwolę sobie jednak nie zgodzić się z niektórymi wnioskami tej analizy. Na przykład autorzy oddzielili olanzapinę od kwetiapiny, stwierdzając, że kwetiapina wiąże się z nieco wyższym ryzykiem. Nie jestem co do tego przekonany. Jeśli spojrzymy na metaanalizę z 2019 roku, olanzapina wypada nieco gorzej niż kwetiapina, a późniejsze badania przyniosły mieszane wyniki.

Piśmiennictwo:

Huhn, M., Nikolakopoulou, A., Schneider-Thoma, J., Krause, M., Samara, M., Peter, N., Arndt, T., Bäckers, L., Rothe, P., Cipriani, A., Davis, J., Salanti, G., & Leucht, S. (2019). Comparative efficacy and tolerability of 32 oral antipsychotics for the acute treatment of adults with multi-episode schizophrenia: a systematic review and network meta-analysis. Lancet (London, England), 394(10202), 939–951. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(19)31135-3
Melo, L., Pillai, A., Kompella, R., Patail, H., & Aronow, W. S. (2024). An updated safety review of the relationship between atypical antipsychotic drugs, the QTc interval and torsades de pointes: Implications for clinical use. Expert Opinion on Drug Safety, 23(9), 1127–1134. https://doi.org/10.1080/14740338.2024.2392002

Wydłużenie QT przez leki przeciwpsychotyczne: stratyfikacja ryzyka i monitorowanie EKG Slajd 19 z 29

Slajd 20 z 29

W rzeczywistości badanie z realnego świata z 2025 roku wykazało, że olanzapina – obok ziprasidonu i amisulprydu – należy do leków wyższego ryzyka. Myślę, że to właśnie stanowi wyzwanie przy próbie tworzenia przejrzystych kategorii – bardzo trudno jest różnicować leki plasujące się pośrodku spektrum. Zachęcam również do ostrożności w odniesieniu do nowszych leków. Obecnie wyglądają dobrze, jednak tendencja jest taka, że obawy pojawiają się wraz z większym doświadczeniem klinicznym, zwłaszcza przy braku badań Thorough QT dla tych leków.

Piśmiennictwo:

He, L., Yu, W., Song, H., Li, L., Shen, Y., Zhang, L., & Li, H. (2025). Comparative risk of QTc prolongation induced by second-generation antipsychotics in the real world: retrospective cohort study based on a hospital information system. *BJPsych Open*, *11*(2), e42. https://doi.org/10.1192/bjo.2024.871

Wydłużenie QT przez leki przeciwpsychotyczne: stratyfikacja ryzyka i monitorowanie EKG Slajd 20 z 29

Bezpłatne pliki do pobrania: „Wydłużenie QT przez leki przeciwpsychotyczne: stratyfikacja ryzyka i monitorowanie EKG”

Gotowe!

Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.

Slajd 21 z 29

Moja propozycja stratyfikacji ryzyka wygląda następująco. Do leków o minimalnym ryzyku zaliczam aripiprazol, lurasidone, brexpiprazol, kariprazynę i Cobenfy, choć w przypadku trzech ostatnich powiedziałbym, że prawdopodobnie nie mamy jeszcze wystarczających danych. Do leków umiarkowanego ryzyka zaliczam większość leków przeciwpsychotycznych – risperidon, kwetiapin, olanzapinę, haloperidol, chlorpromazynę. Uważam, że wszystkie te leki skupiają się pośrodku i trudno je od siebie odróżnić. Natomiast do leków wysokiego ryzyka zaliczam ziprasidon, iloperidone i tiorydazynę – dane dotyczące tych leków są dość spójne.

Piśmiennictwo:

Beach, S. R., Celano, C. M., Sugrue, A. M., Adams, C., Ackerman, M. J., Noseworthy, P. A., & Huffman, J. C. (2018). QT prolongation, torsades de pointes, and psychotropic medications: A 5-year update. Psychosomatics, 59(2), 105–122. https://doi.org/10.1016/j.psym.2017.10.009
Funk, M. C., Beach, S. R., Bostwick, J. R., Celano, C., Hasnain, M., Pandurangi, A., Khandai, A. C., Taylor, A., Levenson, J. L., Riba, M., & Kovacs, R. J. (2020). QTc prolongation and psychotropic medications. American Journal of Psychiatry, 177(3), 273–274. https://doi.org/10.1176/appi.ajp.2019.19121298

Wydłużenie QT przez leki przeciwpsychotyczne: stratyfikacja ryzyka i monitorowanie EKG Slajd 21 z 29

Slajd 22 z 29

Jak zatem podchodzić do stosowania leków przeciwpsychotycznych w obliczu tych zagrożeń? W warunkach ambulatoryjnych nie ma wskazań do rutynowego wykonywania wyjściowego EKG przy każdym rozpoczęciu leczenia lekiem przeciwpsychotycznym. Rozważyłbym wykonanie wyjściowego i kontrolnego EKG u pacjentów ze znaczącymi czynnikami ryzyka, u których rozpoczyna się leczenie lekiem niskiego lub umiarkowanego ryzyka. Jeśli ktoś ma więcej niż dwa czynniki ryzyka wydłużenia QT lub torsade de pointes i rozpoczyna leczenie lekiem przeciwpsychotycznym, prawdopodobnie wykonałbym wyjściowe i kontrolne EKG.

Piśmiennictwo:

Beach, S. R., Celano, C. M., Sugrue, A. M., Adams, C., Ackerman, M. J., Noseworthy, P. A., & Huffman, J. C. (2018). QT prolongation, torsades de pointes, and psychotropic medications: A 5-year update. Psychosomatics, 59(2), 105–122. https://doi.org/10.1016/j.psym.2017.10.009
Funk, M. C., Beach, S. R., Bostwick, J. R., Celano, C., Hasnain, M., Pandurangi, A., Khandai, A. C., Taylor, A., Levenson, J. L., Riba, M., & Kovacs, R. J. (2020). QTc prolongation and psychotropic medications. American Journal of Psychiatry, 177(3), 273–274. https://doi.org/10.1176/appi.ajp.2019.19121298

Wydłużenie QT przez leki przeciwpsychotyczne: stratyfikacja ryzyka i monitorowanie EKG Slajd 22 z 29

Bezpłatne pliki do pobrania: „Wydłużenie QT przez leki przeciwpsychotyczne: stratyfikacja ryzyka i monitorowanie EKG”

Gotowe!

Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.

Slajd 23 z 29

Podobnie, jeśli pacjent bez czynników ryzyka miałby rozpocząć leczenie jednym z leków wysokiego ryzyka, takim jak ziprasidon, iloperidone lub tiorydazyna, prawdopodobnie również wykonałbym wyjściowe i kontrolne EKG. U pacjentów z czynnikami ryzyka, u których rozpoczyna się leczenie lekiem wysokiego ryzyka, rozważyłbym regularne monitorowanie EKG, a niekiedy nawet konsultację kardiologiczną. Ogólnie rzecz biorąc, unikałbym stosowania wielu leków przeciwpsychotycznych jednocześnie u pacjentów z wyższym ryzykiem torsade de pointes, ponieważ wpływ takiego postępowania nie jest jeszcze dobrze poznany.

Piśmiennictwo:

Beach, S. R., Celano, C. M., Sugrue, A. M., Adams, C., Ackerman, M. J., Noseworthy, P. A., & Huffman, J. C. (2018). QT prolongation, torsades de pointes, and psychotropic medications: A 5-year update. Psychosomatics, 59(2), 105–122. https://doi.org/10.1016/j.psym.2017.10.009
Sadlonova, M., Beach, S. R., Funk, M. C., Rosen, J. H., Ramirez Gamero, A. F., Karlson, R. A., Huffman, J. C., & Celano, C. M. (2025). Risk stratification of QTc prolongation in critically ill patients receiving antipsychotics for the management of delirium symptoms. Journal of Intensive Care Medicine, 40(4), 381–396. https://doi.org/10.1177/08850666231222470

Wydłużenie QT przez leki przeciwpsychotyczne: stratyfikacja ryzyka i monitorowanie EKG Slajd 23 z 29

Slajd 24 z 29

W warunkach szpitalnych sytuacja wygląda nieco inaczej. Wykonanie EKG jest znacznie łatwiejsze, a ryzyko torsade de pointes wśród pacjentów hospitalizowanych można uznać za wyższe. Z tego powodu staram się wykonywać wyjściowe EKG przed rozpoczęciem leczenia jakimkolwiek lekiem przeciwpsychotycznym, chyba że stosuję go w trybie pilnym. Kontrolne EKG wykonuję wyłącznie u pacjentów ze znaczącymi czynnikami ryzyka – w warunkach szpitalnych dotyczy to wielu pacjentów – lub u tych, którzy otrzymują lek wysokiego ryzyka albo bardzo wysoką dawkę leku umiarkowanego ryzyka.

Piśmiennictwo:

Beach, S. R., Celano, C. M., Sugrue, A. M., Adams, C., Ackerman, M. J., Noseworthy, P. A., & Huffman, J. C. (2018). QT prolongation, torsades de pointes, and psychotropic medications: A 5-year update. Psychosomatics, 59(2), 105–122. https://doi.org/10.1016/j.psym.2017.10.009
Sadlonova, M., Beach, S. R., Funk, M. C., Rosen, J. H., Ramirez Gamero, A. F., Karlson, R. A., Huffman, J. C., & Celano, C. M. (2025). Risk stratification of QTc prolongation in critically ill patients receiving antipsychotics for the management of delirium symptoms. Journal of Intensive Care Medicine, 40(4), 381–396. https://doi.org/10.1177/08850666231222470

Wydłużenie QT przez leki przeciwpsychotyczne: stratyfikacja ryzyka i monitorowanie EKG Slajd 24 z 29

Bezpłatne pliki do pobrania: „Wydłużenie QT przez leki przeciwpsychotyczne: stratyfikacja ryzyka i monitorowanie EKG”

Gotowe!

Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.

Slajd 25 z 29

W warunkach szpitalnych szczególną uwagę zwracam na uzupełnianie elektrolitów. Zazwyczaj chodzi o magnez i potas – do wartości odpowiednio 2 i 4, choć nowsze dane sugerują, że potas wystarczy uzupełniać do 3,5. Rozważam również zastosowanie alternatywnych leków, gdy QTc przekracza 500 ms. Jednak, jak powiem później, zachęcam do unikania sztywnych wartości odcięcia QTc i traktowania każdej decyzji jako analizy stosunku ryzyka do korzyści.

Piśmiennictwo:

Drew, B. J., Ackerman, M. J., Funk, M., Gibler, W. B., Kligfield, P., Menon, V., Philippides, G. J., Roden, D. M., Zareba, W., & American Heart Association Acute Cardiac Care Committee of the Council on Clinical Cardiology, Council on Cardiovascular Nursing, & American College of Cardiology Foundation. (2010). Prevention of torsade de pointes in hospital settings: A scientific statement from the American Heart Association and the American College of Cardiology Foundation. Circulation, 121(8), 1047–1060. https://doi.org/10.1161/CIRCULATIONAHA.109.192704

Wydłużenie QT przez leki przeciwpsychotyczne: stratyfikacja ryzyka i monitorowanie EKG Slajd 25 z 29

Slajd 26 z 29

Podsumowując kluczowe punkty tej części: fenotiazyny małej mocy – tiorydazyna, chlorpromazyna, mesorydazyna – to leki najsilniej związane z wydłużeniem QT. Większość badań sugeruje, że doustne i domięśniowe postacie haloperidolu wydłużają QT o 5–8 ms, co okazuje się mniej niż w przypadku większości atypowych leków przeciwpsychotycznych. W niedawnej metaanalizie sieciowej azenapin, iloperidone i ziprasidon powodowały największe wydłużenie QT.

Wydłużenie QT przez leki przeciwpsychotyczne: stratyfikacja ryzyka i monitorowanie EKG Slajd 26 z 29

Bezpłatne pliki do pobrania: „Wydłużenie QT przez leki przeciwpsychotyczne: stratyfikacja ryzyka i monitorowanie EKG”

Gotowe!

Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.

Slajd 27 z 29

Moja aktualna propozycja stratyfikacji ryzyka jest następująca: minimalne ryzyko – aripiprazol, lurasidone, brexpiprazol, kariprazyna; umiarkowane ryzyko – risperidon, kwetiapina, olanzapina, haloperidol, chlorpromazyna; wysokie ryzyko – ziprasidon, iloperidone, tiorydazyna. Dane dotyczące wpływu polifarmakoterapii lekami przeciwpsychotycznymi na wydłużenie QT są niejednoznaczne.

Wydłużenie QT przez leki przeciwpsychotyczne: stratyfikacja ryzyka i monitorowanie EKG Slajd 27 z 29

Slajd 28 z 29

W warunkach ambulatoryjnych nie ma wskazań do rutynowego wykonywania wyjściowego EKG przy każdym rozpoczęciu leczenia lekiem przeciwpsychotycznym, a decyzje dotyczące monitorowania powinny opierać się na czynnikach ryzyka pacjenta oraz ryzyku związanym z konkretnym lekiem.

Wydłużenie QT przez leki przeciwpsychotyczne: stratyfikacja ryzyka i monitorowanie EKG Slajd 28 z 29

Bezpłatne pliki do pobrania: „Wydłużenie QT przez leki przeciwpsychotyczne: stratyfikacja ryzyka i monitorowanie EKG”

Gotowe!

Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.

Slajd 29 z 29

W warunkach szpitalnych, biorąc pod uwagę wyższe ryzyko torsade de pointes wśród pacjentów hospitalizowanych oraz większą łatwość monitorowania, dobrą praktyką jest wykonanie wyjściowego EKG przed rozpoczęciem leczenia jakimkolwiek lekiem przeciwpsychotycznym oraz kontrolnych EKG u pacjentów z czynnikami ryzyka lub u tych, którzy otrzymują lek wysokiego ryzyka albo wysoką dawkę leku umiarkowanego ryzyka.

Wydłużenie QT przez leki przeciwpsychotyczne: stratyfikacja ryzyka i monitorowanie EKG Slajd 29 z 29

Następna sekcja

04. Haloperidol IV a torsades de pointes: oddzielenie mitu od dowodów

Cele edukacyjne

Po ukończeniu tej aktywności uczestnik będzie potrafił:

Porównać wpływ leków przeciwdepresyjnych, przeciwpsychotycznych, normotymicznych oraz stosowanych w ADHD na częstość rytmu serca, ciśnienie tętnicze i przewodzenie elektryczne serca.
Stratyfikować ryzyko wydłużenia QTc dla leków przeciwpsychotycznych i przeciwdepresyjnych oraz dobierać strategię monitorowania EKG z uwzględnieniem czynników ryzyka u pacjenta i właściwości konkretnego leku.
Stosować aktualne zalecenia dotyczące monitorowania zapalenia mięśnia sercowego i kardiomiopatii indukowanych klozapiną, obejmujące badania wyjściowe, wczesne wykrywanie i kryteria ponownego włączenia leku.

Aktywność

Data pierwotnej publikacji: 2 września 2026
Data wygaśnięcia: 2 września 2029
Ekspert: Scott R. Beach, M.D.
Redaktor medyczny: Tomás Abudarham, M.D.

Istotne powiązania finansowe:

Żaden z ekspertów, organizatorów i recenzentów tej aktywności edukacyjnej nie zgłasza istotnych powiązań finansowych w ciągu ostatnich 24 miesięcy z niekwalifikującymi się firmami, których podstawową działalnością jest produkcja, marketing, sprzedaż, odsprzedaż lub dystrybucja produktów zdrowotnych stosowanych przez pacjentów lub u pacjentów.

Instrukcja uczestnictwa i uzyskania punktów

Uczestnicy muszą ukończyć aktywność online w podanym powyżej okresie ważności punktów.
Aby uzyskać punkty CME, wykonaj następujące kroki:

Zapoznaj się z wymaganymi treściami edukacyjnymi na stronie tego kursu.
Wypełnij ocenę po zakończeniu aktywności, aby przekazać informacje zwrotne niezbędne do celów ciągłej akredytacji oraz rozwoju przyszłych aktywności. UWAGA: wypełnienie oceny po quizie jest warunkiem otrzymania uzyskanych punktów.
Pobierz swój certyfikat.

Prosimy pamiętać, że daty ukończenia certyfikatów CME i SA CME są rejestrowane w czasie UTC. W zależności od lokalnej strefy czasowej aktywności ukończone późno w ciągu dnia mogą pojawić się na certyfikacie z datą następnego dnia.

Dane kontaktowe: W przypadku pytań dotyczących treści lub dostępu do tej aktywności prosimy o kontakt: support@psychopharmacologyinstitute.com

Akredytacja

Lekarze

Accreditation Statement:
This activity has been planned and implemented in accordance with the accreditation requirements and policies of the Accreditation Council for Continuing Medical Education through the joint providership of Medical Academy LLC and the Psychopharmacology Institute. Medical Academy is accredited by the ACCME to provide continuing medical education for physicians.

Oświadczenie o akredytacji (tłumaczenie referencyjne): Ta aktywność została zaplanowana i zrealizowana zgodnie z wymogami i zasadami akredytacji Accreditation Council for Continuing Medical Education, w ramach wspólnej organizacji Medical Academy LLC i Psychopharmacology Institute. Medical Academy posiada akredytację ACCME do prowadzenia ustawicznego kształcenia medycznego lekarzy.

Credit Designation Statement:
Medical Academy designates this enduring activity for a maximum of 1.25 AMA PRA Category 1 credit(s)™. Physicians should claim only the credit commensurate with the extent of their participation in the activity.

Oświadczenie o przyznawaniu punktów (tłumaczenie referencyjne): Medical Academy przyznaje tej stałej aktywności maksymalnie 1.25 AMA PRA Category 1 credit(s)™. Lekarze powinni ubiegać się wyłącznie o punkty odpowiadające zakresowi ich udziału w aktywności.

Pielęgniarki i pielęgniarze — ANCC uznaje punkty AMA PRA Category 1 Credit(s)™ za godziny kontaktowe według następującego przelicznika: 1 CME = 1 godzina kontaktowa. Wszystkie nasze treści dotyczą psychofarmakologii, dlatego godziny farmakologii wykazane na certyfikacie odpowiadają punktom przyznanym za daną aktywność. Certyfikat podaje je w osobnym wierszu, oddzielnie od oświadczenia o przyznaniu punktów. Dotyczy to również odnowienia uprawnień z zakresu farmakologii dla APRN. Rady pielęgniarstwa definiują CE z farmakologii na swój własny sposób, dlatego prosimy o potwierdzenie u swojej rady, czy jest to dokumentacja, której oczekują.

Physician assistants — NCCPA akceptuje AMA PRA Category 1 Credit™ od podmiotów akredytowanych przez ACCME na potrzeby odnowienia certyfikacji PA. Wymagania są określane przez NCCPA, dlatego prosimy potwierdzić u nich, czego wymaga Państwa bieżący cykl certyfikacyjny.

Lekarze spoza Stanów Zjednoczonych — Punkty AMA PRA Category 1 Credit™ mogą być przyznawane lekarzom niezależnie od kraju, w którym mają prawo wykonywania zawodu. Lekarze, którzy chcą przeliczyć punkty AMA PRA Category 1 Credit™ na punkty CME UEMS-European Accreditation Council for Continuing Medical Education (ECMEC®s), powinni skontaktować się z UEMS pod adresem mutualrecognition@uems.eu. O tym, czy punkty te są uznawane na poczet krajowego obowiązku doskonalenia zawodowego, decyduje właściwy organ danego kraju.

Oświadczenie o wykorzystaniu sztucznej inteligencji (AI)

Narzędzia sztucznej inteligencji (AI) mogły zostać wykorzystane na ograniczonych etapach opracowywania tej aktywności (np. przygotowanie wstępnej wersji lub dopracowanie języka). Konkretne narzędzie, wersja i data użycia są udokumentowane wewnętrznie. Sztuczna inteligencja jest używana wyłącznie jako mechanizm wsparcia redakcyjnego i nie zastępuje wiedzy eksperckiej. AI nie określa zaleceń klinicznych. Cała treść jest sprawdzana, weryfikowana i zatwierdzana przez wymienionych ekspertów i redaktorów medycznych oraz odzwierciedla niezależny ludzki osąd kliniczny, zgodnie z ACCME Standards for Integrity and Independence in Accredited Continuing Education.