2024 w podsumowaniu: nowe zatwierdzenia FDA w psychiatrii

W skrócie

Nowe jednostki molekularne (NME):
- Cobenfy (ksanomelin-trospium) ukierunkowany na schizofrenię poprzez agonizm receptorów M1/M4.
- Kisunla (donanemab-azbt) w łagodnej chorobie Alzheimera z potwierdzoną patologią amyloidową.
Rozszerzone wskazania:
- Fanapt (iloperydon) w leczeniu epizodów maniakalnych lub mieszanych w chorobie afektywnej dwubiegunowej typu I.
Nowe postacie farmaceutyczne:
- Ingrezza Sprinkle (walbenazyna) dla pacjentów z dyskinezą późną i dysfagią.
- Onyda XR (klonidyna) jako zawiesina doustna w ADHD u dzieci.
- Erzofri (palmitynian paliperydonu) z uproszczonym schematem pojedynczej iniekcji w pierwszym miesiącu leczenia.
Nowy prolek:
- Zunveyl (benzgalantamina), zaprojektowany w celu zmniejszenia działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego w chorobie Alzheimera.

ADHD

Onyda XR (klonidyna) – 30 maja 2024

Onyda XR to nowa płynna postać farmaceutyczna klonidyny – agonisty receptorów alfa2-adrenergicznych, już zatwierdzonego w leczeniu ADHD.
Wskazania:
- Leczenie ADHD u pacjentów pediatrycznych w wieku od 6 lat ^[1].
Producent zastosował autorską technologię, aby przekształcić istniejącą postać leku w zawiesinę o przedłużonym uwalnianiu.
- FDA zatwierdziła Onyda XR w ramach ścieżki regulacyjnej 505(b)(2), która umożliwia wykorzystanie istniejących danych klinicznych z uprzednio zatwierdzonych leków ^[2] , ^[3]
  .
Według producenta Onyda XR oferuje dwie potencjalne korzyści ^[4]:
- Jako płynna postać o smaku pomarańczowym może być łatwiejsza do podania dzieciom mającym trudności z połykaniem tabletek.
- Przyjmowana raz na dobę wieczorem może ułatwić organizację porannego rozkładu dnia.

Choroba afektywna dwubiegunowa

Fanapt (iloperydon) – 3 kwietnia 2024

Iloperydon (Fanapt) uzyskał obecnie zatwierdzenie do leczenia epizodów maniakalnych lub mieszanych związanych z chorobą afektywną dwubiegunową typu I ^[5].
Zatwierdzenie to oznacza rozszerzenie wskazań, ponieważ iloperydon był już wcześniej zatwierdzona w leczeniu schizofrenii ^[6].
Iloperydon wymaga 7-dniowego okresu miareczkowania dawki w celu zminimalizowania ryzyka niedociśnienia ortostatycznego.

Choroba Alzheimera

Zunveyl (benzgalantamina) – 29 lipca 2024

Zunveyl (benzgalantamina) jest prolekiem galantaminy w postaci estru benzoilowego.
Wskazania:
- Otępienie o nasileniu łagodnym do umiarkowanego u pacjentów z chorobą Alzheimera ^[7].

Galantamina wchłaniana w jelitach wywołuje miejscowo działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego, zanim dotrze do krwi. Benzgalantamina przekracza ścianę jelita jako nieaktywny prolek i uwalnia galantaminę dopiero w krążeniu systemowym, gdy ester ulega hydrolizie.

Farmakologia:
- Terapia galantaminą jest często ograniczona przez żołądkowo-jelitowe działania niepożądane ^[8],
  wynikające z cholinergicznej stymulacji jelitowego układu nerwowego.
- Benzgalantamina została zaprojektowana z modyfikacją estru benzoilowego, która zapobiega wiązaniu się z jelitowymi receptorami cholinergicznymi, zmniejszając tym samym żołądkowo-jelitowe działania niepożądane ^[9].
- Po wchłonięciu benzgalantamina ulega hydrolizie w krwiobiegu, uwalniając aktywną galantaminę i kwas benzoesowy.
Strategia proleku ma na celu zachowanie skuteczności terapeutycznej przy jednoczesnej poprawie tolerancji leczenia.

Kisunla (donanemab-azbt) –
2 lipca 2024

Farmakologia
- Donanemab jest przeciwciałem monoklonalnym, które zmniejsza akumulację płytek amyloidu beta.
Wskazanie ^[10]:
- Pacjenci z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi lub łagodną demencją w przebiegu choroby Alzheimera, u których potwierdzono patologię amyloidową.
Skuteczność:
- Zmniejsza tempo pogorszenia funkcji poznawczych i funkcjonalnych u pacjentów z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi i łagodną demencją.
Działania niepożądane
- Ostrzeżenie w ramce dotyczące ryzyka krwotoku śródmózgowego, a dokładniej „nieprawidłowości obrazowania związanych z amyloidem (ARIA)”.
Aspekty praktyczne ^[11]:
- Szacowany koszt wynosi USD 32 000 za 12 miesięcy leczenia i USD 48 696 za 18 miesięcy.
- Wlewy dożylne podawane są co 4 tygodnie.
- Wymagane jest monitorowanie za pomocą MRI.
- Leczenie można przerwać po oczyszczeniu blaszek amyloidowych.

Erzofri
(palmitnian paliperydonu) – 28 lipca 2024

Erzofri jest nową miesięczną formulacją palmitianu paliperydonu, porównywalną z Invega Sustenna ^[12].
Kluczowa różnica:
- Erzofri wymaga jednej iniekcji w pierwszym miesiącu, podczas gdy Invega Sustenna wymaga dwóch iniekcji ^[13].
Wskazania:
- Schizofrenia u dorosłych.
- Zaburzenie schizoafektywne u dorosłych, w monoterapii lub jako uzupełnienie leków normotymicznych bądź leków przeciwdepresyjnych.

Ingrezza Sprinkle
(walbenazyna) – 30 kwietnia 2024

Ingrezza Sprinkle jest nową formulacją walbenazynyy zatwierdzoną do leczenia późnych dyskinez oraz pląsawicy związanej z chorobą Huntingtona ^[14].
Nowa formulacja typu sprinkle jest przeznaczona przede wszystkim dla pacjentów z dysfagią.
Kapsułka sprinkle jest przeznaczona do otwarcia i posypania niewielkiej ilości miękkiego pokarmu, takiego jak mus jabłkowy, jogurt lub budyń. Nie należy jej mieszać z płynami, takimi jak mleko lub woda.

Cobenfy
(ksanomelina-trospium) – 26 września 2024

Cobenfy łączy ksanomelinę (XML) z chlorkiem trospium (TRP). Ksanomelina działa agonistycznie na receptory M₁ i M₄, zapewniając skuteczność terapeutyczną; trospium jest obwodowym antagonistą muskarynowym, który nie przenika do mózgu i łagodzi obwodowe działania niepożądane.

Farmakologia:
- Cobenfy łączy ksanomelinę w celu uzyskania efektów terapeutycznych z chlorkiem trospium w celu ograniczenia cholinergicznych działań niepożądanych.
- Ksanomelina, agonista M1 i M4, moduluje uwalnianie dopaminy w obszarach mózgu związanych z psychozą ^[15].
  - Agonizm M1 nasila GABAergiczne hamowanie w korze przedczołowej, zmniejszając przekaźnictwo glutaminianergiczne i uwalnianie dopaminy w VTA.
  - Agonizm M4 aktywuje cholinergiczne autoreceptory, zmniejszając uwalnianie acetylocholiny i wtórne uwalnianie dopaminy w VTA.
  - Oba mechanizmy ukierunkowane są na prążkowiowe obszary związane z psychozą, potencjalnie zapewniając efekty przeciwpsychotyczne przy mniejszej liczbie ruchowych działań niepożądanych.
- Trospium jest obwodowym antagonistą muskarynowym zapobiegającym nadmiernym efektom cholinergicznym.
Wskazanie:
- Leczenie schizofrenii u dorosłych
Częste działania niepożądane (≥5 % i co najmniej dwukrotnie częstsze niż w grupie placebo) ^[16]
- Nudności, niestrawność, zaparcia, wymioty, nadciśnienie tętnicze, ból brzucha, biegunka, tachykardia, zawroty głowy oraz refluks żołądkowo-przełykowy (GERD).
Przeciwwskazania:
- Zatrzymanie moczu, umiarkowana lub ciężka niewydolność wątroby, zastój żołądkowy oraz nieleczona jaskra z wąskim kątem przesączania.
Szacowany koszt: USD 1 850/miesiąc

Piśmiennictwo

1. U.S. Food and Drug Administration. (2024). ONYDA XR (clonidine hydrochloride) extended-release oral suspension: Prescribing Information (Drug Label 217645). Center for Drug Evaluation and Research.

2. U.S. Food and Drug Administration. (2024). NDA 217645 approval package for: ONYDA XR (clonidine hydrochloride) (New Drug Application Approval 217645Orig1s000). Center for Drug Evaluation and Research.

3. Goldstein, B. (2023). Overview of the 505(b)(2) regulatory pathway for new drug applications [Regulatory Guidance Presentation]. U.S. Food and Drug Administration / Center for Drug Evaluation and Research.

4. Tris Pharma, Inc. (n.d.). ONYDA™ XR (clonidine HCI) ADHD medication.

5. U.S. Food and Drug Administration. (2024). Supplemental new drug application approval for FANAPT (iloperidone) tablets (FDA Approval Letter NDA 022192/S-023). U.S. Food and Drug Administration.

6. Vanda Pharmaceuticals Inc. (2024). FANAPT (iloperidone) tablets: Prescribing information. Vanda Pharmaceuticals Inc.

7. Alpha Cognition Inc. (2024). ZUNVEYL (benzgalantamine) delayed-release tablets, for oral use: Highlights of prescribing information. Alpha Cognition Inc.

8. Sridhar, G. R. (2022). Acetylcholinesterase inhibitors (Galantamine, Rivastigmine, and Donepezil). In P. Riederer, G. Laux, T. Nagatsu, W. Le, & C. Riederer (Eds.). NeuroPsychopharmacotherapy (pp. 2709–2721). Springer International Publishing.

9. Alpha Cognition Inc. (2024). A new approach for the treatment and administration of Alzheimer’s disease.

10. U.S. Food and Drug Administration. (2024). KISUNLA (donanemab-azbt) injection: Prescribing information (New Drug Application Approval NDA 218390). U.S. Food and Drug Administration / U.S. Food and Drug Administration.

11. Richmond, L. M. (2024). New medication, staging criteria signal a potential shift in alzheimer’s care. Psychiatric News, 59(8).

12. Shandong Luye Pharmaceutical Co., Ltd. (2024). ERZOFRI (paliperidone palmitate) prescribing information.

13. Janssen Pharmaceuticals, Inc. (2024). INVEGA SUSTENNA (paliperidone palmitate) prescribing information.

14. U.S. Food and Drug Administration. (2024). INGREZZA SPRINKLE (valbenazine) capsules: FDA Approval (New Drug Application Approval NDA 218390). U.S. Food and Drug Administration.

15. Paul, S. M., Yohn, S. E., Brannan, S. K., Neugebauer, N. M., & Breier, A. (2024). Muscarinic Receptor Activators as Novel Treatments for Schizophrenia. Biological Psychiatry, 96(8), 627–637.

16. Bristol-Myers Squibb. (2024). COBENFY (xanomeline and trospium chloride) [package insert]. Princeton, NJ: Author.