Darmowa sekcja - Video Lectures

04. Choroby wątroby: buprenorfina, metadon i leki wspomagające rzucanie palenia

Opublikowano 6 marca 2026 Data wygaśnięcia certyfikatu: 6 marca 2029 DOI: 10.64239/PI-PL-VL10204

Kevin A. Sevarino, M.D.C.M., Ph.D.

Associate Clinical Professor of Psychiatry - Yale School of Medicine

Kluczowe punkty

• W ciężkiej niewydolności wątroby do indukcji należy stosować buprenorfinę w postaci monopreparatu. Wątroba eliminuje nalokson mniej efektywnie, co zwiększa stosunek naloksonu do buprenorfiny i ryzyko precipitowanego zespołu odstawienia.
• W ciężkiej niewydolności wątroby należy zmniejszyć dawkę buprenorfiny o połowę i dwukrotnie wydłużyć odstępy między kolejnymi modyfikacjami dawki; monitorować pod kątem przedawkowania i toksyczności.
• Wareniklina i nikotynowa terapia zastępcza nie wymagają modyfikacji dawkowania w chorobach wątroby, natomiast dawkę bupropionu należy zmniejszyć o połowę w klasie B lub C wg Child-Pugha.

Darmowe pliki do pobrania w celu dostępu offline

Darmowe pobranie pliku PDF
Darmowe pobranie pliku audio (MP3)
Darmowe pobranie wideo (MP4)

Slajdy i transkrypcja

Slajd 1 z 15

W kolejnej części omówimy dostosowanie leków stosowanych w leczeniu uzależnienia od opioidów u pacjentów z chorobami wątroby, a następnie farmakoterapię wspomagającą rzucanie palenia.

Choroby wątroby: buprenorfina, metadon i leki wspomagające rzucanie palenia Slajd 1 z 15

Slajd 2 z 15

Buprenorfina jest metabolizowana w wątrobie. Stężenia w osoczu zarówno dla buprenorfiny podawanej przezśluzówkowo, jak i dla połączenia buprenorfiny z naloksonem są podwyższone, a okresy półtrwania wydłużone w przypadku umiarkowanej do ciężkiej niewydolności wątroby. Jednak o ile nie obserwujemy działań niepożądanych, wyższe stężenia buprenorfiny nie stanowią istotnego zagrożenia dla bezpieczeństwa pacjenta.

Piśmiennictwo:

Kumar, R., Viswanath, O., & Saadabadi, A. (2024, June 8). Buprenorphine. In StatPearls [Internet]. StatPearls Publishing. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK459126/
Substance Abuse and Mental Health Services Administration. (n.d.). Medications for opioid use disorder: Quick start guide. U.S. Department of Health and Human Services. https://tinyurl.com/25h5dczt

Choroby wątroby: buprenorfina, metadon i leki wspomagające rzucanie palenia Slajd 2 z 15

Bezpłatne pliki do pobrania: „Choroby wątroby: buprenorfina, metadon i leki wspomagające rzucanie palenia”

Gotowe!

Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.

Slajd 3 z 15

Co ciekawe, stężenie naloksonu we krwi jest w większym stopniu zaburzone niż stężenie buprenorfiny, a różnica ta narasta wraz ze stopniem uszkodzenia wątroby. Dlatego ryzyko wywołania zespołu odstawiennego przy włączaniu buprenorfiny z naloksonem u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby, a także ryzyko działań niepożądanych, przemawia za stosowaniem preparatu jednoskładnikowego – szczególnie podczas indukcji leczenia.

Piśmiennictwo:

Kumar, R., Viswanath, O., & Saadabadi, A. (2024, June 8). Buprenorphine. In StatPearls [Internet]. StatPearls Publishing. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK459126/
Substance Abuse and Mental Health Services Administration. (n.d.). Medications for opioid use disorder: Quick start guide. U.S. Department of Health and Human Services. https://tinyurl.com/25h5dczt

Choroby wątroby: buprenorfina, metadon i leki wspomagające rzucanie palenia Slajd 3 z 15

Slajd 4 z 15

W ciężkiej niewydolności wątroby zaleca się zmniejszenie dawki buprenorfiny lub buprenorfiny z naloksonem o połowę w stosunku do dawki standardowej, przy jednoczesnym podwojeniu kroków miareczkowania. Należy monitorować pacjenta pod kątem przedawkowania i objawów toksyczności.

Piśmiennictwo:

Kumar, R., Viswanath, O., & Saadabadi, A. (2024, June 8). Buprenorphine. In StatPearls [Internet]. StatPearls Publishing. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK459126/
Fareed, A., Vayalapalli, S., Casarella, J., & Drexler, K. (2012). Effect of buprenorphine dose on treatment outcome. Journal of Addictive Diseases, 31(1), 8–18. https://doi.org/10.1080/10550887.2011.642758

Choroby wątroby: buprenorfina, metadon i leki wspomagające rzucanie palenia Slajd 4 z 15

Bezpłatne pliki do pobrania: „Choroby wątroby: buprenorfina, metadon i leki wspomagające rzucanie palenia”

Gotowe!

Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.

Slajd 5 z 15

A co z buprenorfiną przezskórną? Nie przeprowadzono badań dotyczących jej stosowania w ciężkiej niewydolności wątroby. Warto rozważyć alternatywny lek przeciwbólowy, ponieważ dawki nie można szybko dostosować – a pamiętajmy, że postać przezskórna jest stosowana głównie w leczeniu bólu. Iniekcje o przedłużonym uwalnianiu nie są zalecane przy umiarkowanej lub ciężkiej niewydolności wątroby, również ze względu na brak możliwości szybkiej korekty dawki. Jeśli więc dojdzie do przedawkowania i u pacjenta wystąpi sedacja, ciężkie zaparcia czy inne objawy, trudno będzie je szybko opanować.

Piśmiennictwo:

Substance Abuse and Mental Health Services Administration. (n.d.). Medications for opioid use disorder: Quick start guide. U.S. Department of Health and Human Services. https://tinyurl.com/25h5dczt

Choroby wątroby: buprenorfina, metadon i leki wspomagające rzucanie palenia Slajd 5 z 15

Slajd 6 z 15

W przypadku rozwinięcia się umiarkowanej lub ciężkiej niewydolności wątroby należy uważnie monitorować pacjenta pod kątem objawów przedawkowania. Jeśli objawy pojawią się w ciągu dwóch tygodni od podania, może być konieczne usunięcie implantu depot. Osobiście nigdy tego nie robiłem – w takiej sytuacji kieruję pacjenta do chirurga.

Piśmiennictwo:

Fareed, A., Vayalapalli, S., Casarella, J., & Drexler, K. (2012). Effect of buprenorphine dose on treatment outcome. Journal of Addictive Diseases, 31(1), 8–18. https://doi.org/10.1080/10550887.2011.642758

Choroby wątroby: buprenorfina, metadon i leki wspomagające rzucanie palenia Slajd 6 z 15

Bezpłatne pliki do pobrania: „Choroby wątroby: buprenorfina, metadon i leki wspomagające rzucanie palenia”

Gotowe!

Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.

Slajd 7 z 15

Podwyższenie wyników prób wątrobowych podczas stosowania buprenorfiny zdarza się rzadko i zazwyczaj nie ma znaczenia klinicznego. Może być nieco częstsze u pacjentów leczonych buprenorfiną, u których współistnieje zakażenie wirusem zapalenia wątroby typu C. Informacja producenta wskazuje co prawda, że u osób przyjmujących buprenorfinę odnotowano przypadki zapalenia wątroby z żółtaczką, a nawet niewydolności wątroby. Jednak w tych badaniach nie kontrolowano należycie wpływu dożylnego używania narkotyków ani współistniejących zakażeń wirusami HBV i HCV. Dlatego w praktyce klinicznej rzadko obserwuję problemy wątrobowe związane z buprenorfiną.

Piśmiennictwo:

Fareed, A., Vayalapalli, S., Casarella, J., & Drexler, K. (2012). Effect of buprenorphine dose on treatment outcome. Journal of Addictive Diseases, 31(1), 8–18. https://doi.org/10.1080/10550887.2011.642758

Choroby wątroby: buprenorfina, metadon i leki wspomagające rzucanie palenia Slajd 7 z 15

Slajd 8 z 15

Przed rozpoczęciem leczenia buprenorfiną z powodu uzależnienia od opioidów należy ocenić funkcję wątroby, a następnie kontrolować ją okresowo w trakcie terapii. W mojej praktyce robię to co sześć miesięcy u pacjentów przyjmujących buprenorfinę. Producent zaleca natomiast miesięczne monitorowanie funkcji wątroby w przypadku stosowania buprenorfiny w iniekcjach o przedłużonym uwalnianiu.

Piśmiennictwo:

Substance Abuse and Mental Health Services Administration. (n.d.). Medications for opioid use disorder: Quick start guide. U.S. Department of Health and Human Services. https://tinyurl.com/25h5dczt
Fareed, A., Vayalapalli, S., Casarella, J., & Drexler, K. (2012). Effect of buprenorphine dose on treatment outcome. Journal of Addictive Diseases, 31(1), 8–18. https://doi.org/10.1080/10550887.2011.642758

Choroby wątroby: buprenorfina, metadon i leki wspomagające rzucanie palenia Slajd 8 z 15

Bezpłatne pliki do pobrania: „Choroby wątroby: buprenorfina, metadon i leki wspomagające rzucanie palenia”

Gotowe!

Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.

Slajd 9 z 15

Metadon jest metabolizowany w wątrobie, jednak – co zaskakujące – jego farmakokinetyka nie była szeroko badana u pacjentów z niewydolnością wątroby. Ogólna zasada postępowania w ciężkiej dysfunkcji wątroby, gdzie klirens metadonu jest obniżony, to: zaczynać od małych dawek i zwiększać je powoli, monitorując pacjenta pod kątem sedacji i depresji oddechowej.

Piśmiennictwo:

Laks, J., & Alford, D. P. (2024). Treatment of opioid use disorder in patients with liver disease. Clinical Liver Disease, 23(1), e0207. https://doi.org/10.1097/CLD.0000000000000207
U.S. Food and Drug Administration. (2016). Methadone hydrochloride tablets: Prescribing information. https://tinyurl.com/y2pktaae

Choroby wątroby: buprenorfina, metadon i leki wspomagające rzucanie palenia Slajd 9 z 15

Slajd 10 z 15

U pacjentów w klasie C według skali Child-Pugh należy zachować szczególną ostrożność i rozpoczynać leczenie od połowy standardowej dawki. Pacjentom po przeszczepie wątroby nie powinniśmy odmawiać dostępu do tej wartościowej opcji terapeutycznej.

Piśmiennictwo:

Laks, J., & Alford, D. P. (2024). Treatment of opioid use disorder in patients with liver disease. Clinical Liver Disease, 23(1), e0207. https://doi.org/10.1097/CLD.0000000000000207

Choroby wątroby: buprenorfina, metadon i leki wspomagające rzucanie palenia Slajd 10 z 15

Bezpłatne pliki do pobrania: „Choroby wątroby: buprenorfina, metadon i leki wspomagające rzucanie palenia”

Gotowe!

Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.

Slajd 11 z 15

W badaniu ankietowym z 2017 roku – Fleming i wsp. – 38% programów leczenia uznawało przebyty przeszczep wątroby za względne przeciwwskazanie do włączenia metadonu. Jeden z programów traktował go jako bezwzględne przeciwwskazanie, co po prostu nie znajduje uzasadnienia w dostępnych danych klinicznych.

Piśmiennictwo:

Fleming, J. N., Lai, J. C., Te, H. S., Said, A., Spengler, E. K., & Rogal, S. S. (2017). Opioid and opioid substitution therapy in liver transplant candidates: A survey of center policies and practices. Clinical Transplantation, 31(12), e13119. https://doi.org/10.1111/ctr.13119
Kanchana, T. P., Kaul, V., Manzarbeitia, C., Reich, D. J., Hails, K. C., Munoz, S. J., & Rothstein, K. D. (2002). Liver transplantation for patients on methadone maintenance. Liver Transplantation, 8(9), 778-782. https://doi.org/10.1053/jlts.2002.33976

Choroby wątroby: buprenorfina, metadon i leki wspomagające rzucanie palenia Slajd 11 z 15

Slajd 12 z 15

W bardzo małych badaniach – obejmujących 38 pacjentów przyjmujących metadon i tylko 2 przyjmujących buprenorfinę – wykazano dobrą funkcję przeszczepionego narządu 18 miesięcy po transplantacji u osób kontynuujących te leki. Niemniej, w zależności od stopnia uszkodzenia wątroby, może być konieczne zmniejszenie dawek leków stosowanych w leczeniu uzależnienia od opioidów. Jeśli jednak przeszczep przywróci prawidłową funkcję wątroby, wszystkie opcje terapeutyczne wracają do gry.

Piśmiennictwo:

Laks, J., & Alford, D. P. (2024). Treatment of opioid use disorder in patients with liver disease. Clinical Liver Disease, 23(1), e0207. https://doi.org/10.1097/CLD.0000000000000207

Choroby wątroby: buprenorfina, metadon i leki wspomagające rzucanie palenia Slajd 12 z 15

Bezpłatne pliki do pobrania: „Choroby wątroby: buprenorfina, metadon i leki wspomagające rzucanie palenia”

Gotowe!

Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.

Slajd 13 z 15

Na koniec nie możemy zapomnieć o farmakoterapii wspomagającej rzucanie palenia. W przypadku choroby wątroby nie ma zaleceń dotyczących modyfikacji dawek warenikliny ani nikotynowej terapii zastępczej – plastrów, gumy czy pastylek do ssania. Natomiast bupropion w klasie B i C według Child-Pugh powinien być stosowany w dawce zmniejszonej o około połowę, a przy łagodnej niewydolności wątroby warto rozważyć redukcję dawki. Nie zaleca się stosowania najwyższej dawki bupropionu XL, czyli tabletki 450 mg.

Piśmiennictwo:

Huecker, M. R., Smiley, A., & Saadabadi, A. (2024, September 2). Bupropion. In StatPearls [Internet]. StatPearls Publishing. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK470212/
Sprague, D., & Bambha, K. (2012). Drug-induced liver injury due to varenicline: A case report. BMC Gastroenterology, 12, Article 65. https://doi.org/10.1186/1471-230X-12-65
Voican, C. S., Corruble, E., Naveau, S., & Perlemuter, G. (2014). Antidepressant-induced liver injury: a review for clinicians. The American Journal of Psychiatry, 171(4), 404-415. https://doi.org/10.1176/appi.ajp.2013.13050709

Choroby wątroby: buprenorfina, metadon i leki wspomagające rzucanie palenia Slajd 13 z 15

Slajd 14 z 15

Warto pamiętać, że palenie tytoniu – bardziej niż spożywanie alkoholu – jest główną przyczyną śmiertelności z przyczyn somatycznych wśród osób z zaburzeniami związanymi z używaniem substancji psychoaktywnych na całym świecie. Co więcej, nawet w populacji ogólnej palenie jest drugą co do częstości przyczyną zgonów. Wielu uważa, że pierwszą – zapominając jednak o otyłości i siedzącym trybie życia, które poprzez choroby sercowo-naczyniowe i nowotwory zajmują faktycznie pierwsze miejsce.

Piśmiennictwo:

Peacock, A., Leung, J., Larney, S., Colledge, S., Hickman, M., Rehm, J., Giovino, G. A., West, R., Hall, W., Griffiths, P., Ali, R., Gowing, L., Marsden, J., Ferrari, A. J., Grebely, J., Farrell, M., & Degenhardt, L. (2018). Global statistics on alcohol, tobacco and illicit drug use: 2017 status report. Addiction, 113(10), 1905-1926. https://doi.org/10.1111/add.14234

Choroby wątroby: buprenorfina, metadon i leki wspomagające rzucanie palenia Slajd 14 z 15

Bezpłatne pliki do pobrania: „Choroby wątroby: buprenorfina, metadon i leki wspomagające rzucanie palenia”

Gotowe!

Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.

Slajd 15 z 15

Podsumujmy kluczowe wnioski z tej części. W ciężkiej chorobie wątroby dawki metadonu i buprenorfiny mogą – choć nie muszą – wymagać redukcji.

Choroby wątroby: buprenorfina, metadon i leki wspomagające rzucanie palenia Slajd 15 z 15

Następna sekcja

05. HIV, wirusowe zapalenie wątroby typu C i uzależnienia: dostosowanie dawek buprenorfiny, metadonu, naltreksonu i disulfiramu w terapii skojarzonej z lekami przeciwwirusowymi

Cele edukacyjne:
Po ukończeniu tej aktywności uczestnik będzie potrafił:

Stosować oparte na dowodach naukowych modyfikacje dawkowania naltreksonu, buprenorfiny, metadonu i disulfiramu u pacjentów z niewydolnością wątroby, niewydolnością nerek, chorobami układu sercowo-naczyniowego oraz schorzeniami układu oddechowego.
Określić, które leki stosowane w zaburzeniach związanych z używaniem alkoholu i zaburzeniach związanych z używaniem opioidów są bezpieczne, wymagają modyfikacji dawkowania lub powinny być unikane w przypadku określonych chorób współistniejących, w tym zdekompensowanej marskości wątroby i ciężkiej niewydolności nerek.
Opisać zintegrowane modele opieki nad pacjentami z jednocześnie występującymi zaburzeniami związanymi z używaniem substancji psychoaktywnych i schorzeniami somatycznymi, w tym z chorobami wątroby i chorobami zakaźnymi.

Data pierwotnej publikacji: 6 marca 2026
Data wygaśnięcia: 6 marca 2029

Wykładowca: Kevin A. Sevarino, M.D.
Redaktor medyczny: Tomás Abudarham, M.D.

Istotne powiązania finansowe:

Żaden z wykładowców, organizatorów i recenzentów tej aktywności edukacyjnej nie zgłasza istotnych powiązań finansowych w ciągu ostatnich 24 miesięcy z niekwalifikującymi się firmami, których podstawową działalnością jest produkcja, marketing, sprzedaż, odsprzedaż lub dystrybucja produktów zdrowotnych stosowanych przez pacjentów lub u pacjentów.

Dane kontaktowe: W przypadku pytań dotyczących treści lub dostępu do tej aktywności prosimy o kontakt: support@psychopharmacologyinstitute.com

Instrukcja uczestnictwa i uzyskania punktów:
Uczestnicy muszą ukończyć aktywność online w podanym powyżej okresie ważności punktów.

Aby uzyskać punkty CME, wykonaj następujące kroki:

Zapoznaj się z wymaganymi treściami edukacyjnymi na stronie tego kursu.
Wypełnij ocenę po zakończeniu aktywności, aby przekazać informacje zwrotne niezbędne do celów ciągłej akredytacji oraz rozwoju przyszłych aktywności. UWAGA: wypełnienie oceny po quizie jest warunkiem otrzymania uzyskanych punktów.
Pobierz swój certyfikat.

Prosimy pamiętać, że daty ukończenia certyfikatów CME i SA CME są rejestrowane w czasie UTC. W zależności od lokalnej strefy czasowej aktywności ukończone późno w ciągu dnia mogą pojawić się na certyfikacie z datą następnego dnia.

Accreditation Statement:
This activity has been planned and implemented in accordance with the accreditation requirements and policies of the Accreditation Council for Continuing Medical Education through the joint providership of Medical Academy LLC and the Psychopharmacology Institute. Medical Academy is accredited by the ACCME to provide continuing medical education for physicians.

Oświadczenie o akredytacji (tłumaczenie referencyjne): Ta aktywność została zaplanowana i zrealizowana zgodnie z wymogami i zasadami akredytacji Accreditation Council for Continuing Medical Education, w ramach wspólnej organizacji Medical Academy LLC i Psychopharmacology Institute. Medical Academy posiada akredytację ACCME do prowadzenia ustawicznego kształcenia medycznego lekarzy.

Credit Designation Statement:
Medical Academy designates this enduring activity for a maximum of 1.25 AMA PRA Category 1 credit(s)™. Physicians should claim only the credit commensurate with the extent of their participation in the activity.

Oświadczenie o przyznawaniu punktów (tłumaczenie referencyjne): Medical Academy przyznaje tej stałej aktywności maksymalnie 1.25 AMA PRA Category 1 credit(s)™. Lekarze powinni ubiegać się wyłącznie o punkty odpowiadające zakresowi ich udziału w aktywności.

ANCC uznaje punkty AMA PRA Category 1 Credit(s)™ za godziny kontaktowe według następującego przelicznika: 1 CME = 1 godzina kontaktowa. Wszystkie nasze treści dotyczą psychofarmakologii, dlatego godziny farmakologii wykazane na certyfikacie odpowiadają punktom przyznanym za daną aktywność. Certyfikat podaje je w osobnym wierszu, oddzielnie od oświadczenia o przyznaniu punktów.

Oświadczenie o wykorzystaniu sztucznej inteligencji (AI):
Narzędzia sztucznej inteligencji (AI) mogły zostać wykorzystane na ograniczonych etapach opracowywania tej aktywności (np. przygotowanie wstępnej wersji lub dopracowanie języka). Konkretne narzędzie, wersja i data użycia są udokumentowane wewnętrznie.
AI nie określa zaleceń klinicznych. Cała treść jest sprawdzana, weryfikowana i zatwierdzana przez wymienionych wykładowców i redaktorów medycznych oraz odzwierciedla niezależny ludzki osąd kliniczny, zgodnie z ACCME Standards for Integrity and Independence in Accredited Continuing Education.