Slajdy i transkrypcja
Slajd 2 z 20
Na początek omówmy czynniki ryzyka objawów naczynioruchowych. Główne czynniki ryzyka to palenie tytoniu, wysoki wskaźnik BMI, różnice rasowe oraz niższy poziom wykształcenia. W przypadku palenia, wydaje się, że papierosy lub nikotyna zwiększają częstotliwość, nasilenie i uciążliwość uderzeń gorąca. BMI również zwiększa częstotliwość, nasilenie i uciążliwość uderzeń gorąca.
Piśmiennictwo:
- Hanisch, L. J., Hantsoo, L., Freeman, E. W., Sullivan, G. M., & Coyne, J. C. (2008). Hot flashes and panic attacks: A comparison of symptomatology, neurobiology, treatment, and a role for cognition. Psychological Bulletin, 134(2), 247-269. https://doi.org/10.1037/0033-2909.134.2.247
Bezpłatne pliki
Pobierz PDF i inne pliki
Gotowe!
Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.
Slajd 3 z 20
Czynniki wyzwalające objawy naczynioruchowe są różnorodne. Kofeina zwiększa ryzyko. Intensywny wysiłek fizyczny zwiększa ryzyko. Spożywanie alkoholu zwiększa ryzyko. Stres, niepokój oraz silne pozytywne emocje mogą być czynnikami wyzwalającymi objawy naczynioruchowe.
Piśmiennictwo:
- Hanisch, L. J., Hantsoo, L., Freeman, E. W., Sullivan, G. M., & Coyne, J. C. (2008). Hot flashes and panic attacks: A comparison of symptomatology, neurobiology, treatment, and a role for cognition. Psychological Bulletin, 134(2), 247-269. https://doi.org/10.1037/0033-2909.134.2.247
Slajd 4 z 20
Terapia poznawczo-behawioralna (CBT) może odgrywać rolę w leczeniu objawów naczynioruchowych. Wiemy, że terapia poznawczo-behawioralna pomaga w zwalczaniu negatywnych przekonań i zachowań, które mogą przyczyniać się do dyskomfortu związanego z objawami naczynioruchowymi oraz ich częstotliwością.
Piśmiennictwo:
- Hunter, M. S., & Chilcot, J. (2021). Is cognitive behaviour therapy an effective option for women who have troublesome menopausal symptoms? British Journal of Health Psychology, 26(3), 697-708. https://doi.org/10.1111/bjhp.12543
Bezpłatne pliki
Pobierz PDF i inne pliki
Gotowe!
Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.
Slajd 5 z 20
Istnieją trzy główne rodzaje negatywnych przekonań i ocen objawów naczynioruchowych. Są to przekonania dotyczące uderzeń gorąca w kontekście społecznym. Na przykład, że są one krępujące i wstydliwe. Istnieją przekonania dotyczące postrzeganej kontroli nad uderzeniami gorąca, takie jak: 'nigdy się nie skończą’, 'nie dam sobie z nimi rady’. Są też przekonania dotyczące nocnych potów i snu: 'jeśli się obudzę, już nie zasnę’ lub 'jeśli będę mieć nocne poty, następnego dnia będę się czuć okropnie’.
Piśmiennictwo:
- Hunter, M. S., & Chilcot, J. (2021). Is cognitive behaviour therapy an effective option for women who have troublesome menopausal symptoms? British Journal of Health Psychology, 26(3), 697-708. https://doi.org/10.1111/bjhp.12543
Slajd 6 z 20
CBT dostarcza informacji o menopauzie i objawach naczynioruchowych wraz z wyjaśnieniem fizjologicznym i wprowadzeniem do modelu CBT. Pomaga osobom zidentyfikować cele. Monitoruje i modyfikuje czynniki wyzwalające uderzenia gorąca, wykorzystuje CBT do redukcji stresu, poprawy samopoczucia oraz uczy ćwiczeń uziemiających i redukujących lęk, takich jak oddychanie przeponowe.
Piśmiennictwo:
- Hunter, M. S., & Chilcot, J. (2021). Is cognitive behaviour therapy an effective option for women who have troublesome menopausal symptoms? British Journal of Health Psychology, 26(3), 697-708. https://doi.org/10.1111/bjhp.12543
Bezpłatne pliki
Pobierz PDF i inne pliki
Gotowe!
Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.
Slajd 7 z 20
CBT analizuje wpływ niepomocnych myśli związanych z menopauzą, starzeniem się i objawami naczynioruchowymi oraz zachęca do wspierania alternatywnych podejść. Promuje pomocne strategie behawioralne, na przykład ograniczanie unikania i rozplanowywanie aktywności. Dostarcza również informacji na temat strategii CBT do radzenia sobie z nocnymi potami i problemami ze snem.
Piśmiennictwo:
- Hunter, M. S., & Chilcot, J. (2021). Is cognitive behaviour therapy an effective option for women who have troublesome menopausal symptoms? British Journal of Health Psychology, 26(3), 697-708. https://doi.org/10.1111/bjhp.12543
Slajd 8 z 20
CBT wydaje się być umiarkowanie skuteczną interwencją w przypadku bezsenności związanej z menopauzą, ale mniej skuteczną w przypadku uderzeń gorąca. Dwa randomizowane badania intensywnej terapii grupowej lub samopomocowej CBT u osób po raku piersi oraz u kobiet w okresie około- i pomenopauzalnym bez raka piersi wykazały znaczące zmniejszenie dyskomfortu związanego z uderzeniami gorąca. Jednakże nie zaobserwowano zmniejszenia częstotliwości uderzeń gorąca. Dlatego CBT może być dobrą opcją dla osób, które bardzo cierpią z powodu uderzeń gorąca, choć niekoniecznie leczy same uderzenia gorąca.
Piśmiennictwo:
- Mann, E., Smith, M., Hellier, J., & Hunter, M. S. (2011). A randomised controlled trial of a cognitive behavioural intervention for women who have menopausal symptoms following breast cancer treatment (MENOS 1): Trial protocol. BMC Cancer, 11, Article 44. https://doi.org/10.1186/1471-2407-11-44
- McCurry, S. M., Guthrie, K. A., Morin, C. M., Woods, N. F., Landis, C. A., Ensrud, K. E., Larson, J. C., Joffe, H., Cohen, L. S., Hunt, J. R., Newton, K. M., Otte, J. L., Reed, S. D., Sternfeld, B., Tinker, L. F., & LaCroix, A. Z. (2016). Telephone-based cognitive behavioral therapy for insomnia in perimenopausal and postmenopausal women with vasomotor symptoms: A MsFLASH randomized clinical trial. JAMA Internal Medicine, 176(7), 913–920. https://doi.org/10.1001/jamainternmed.2016.1795
Bezpłatne pliki
Pobierz PDF i inne pliki
Gotowe!
Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.
Slajd 9 z 20
Przejdźmy do leków przeciwdepresyjnych stosowanych w objawach naczynioruchowych. SSRI i SNRI są ogólnie związane z łagodną do umiarkowanej poprawą objawów naczynioruchowych. Paroksetyna, escitalopram, citalopram, wenlafaksyna i deswenlafaksyna mają duże randomizowane badania kontrolowane potwierdzające ich skuteczność. Istnieją mniejsze badania z duloksetyną, ale wyniki są generalnie pozytywne. Co ciekawe, sertralina i fluoksetyna wykazywały tendencję do poprawy objawów naczynioruchowych, ale wyniki nie były statystycznie istotne. Dlatego nie są one zazwyczaj zalecane do leczenia samych objawów naczynioruchowych.
Piśmiennictwo:
- The North American Menopause Society. (2023). The 2023 nonhormone therapy position statement of The North American Menopause Society. Menopause: The Journal of The North American Menopause Society, 30(6), 573-590. https://doi.org/10.1097/GME.0000000000002200
- Guthrie, K. A., LaCroix, A. Z., Ensrud, K. E., Joffe, H., Newton, K. M., Reed, S. D., Caan, B., Carpenter, J. S., Cohen, L. S., Freeman, E. W., Larson, J. C., Manson, J. E., Rexrode, K., Skaar, T. C., Sternfeld, B., & Anderson, G. L. (2015). Pooled analysis of six pharmacologic and nonpharmacologic interventions for vasomotor symptoms. Obstetrics and Gynecology, 126(2), 413-422. https://doi.org/10.1097/AOG.0000000000000927
Slajd 10 z 20
Niska dawka paroksetyny 7,5 mg, nazwa handlowa Brisdelle, jest zatwierdzona przez FDA do leczenia uderzeń gorąca i co ciekawe, w tej dawce poprawiała jakość snu i nie wpływała na libido ani wagę.
Piśmiennictwo:
- The North American Menopause Society. (2023). The 2023 nonhormone therapy position statement of The North American Menopause Society. Menopause: The Journal of The North American Menopause Society, 30(6), 573-590. https://doi.org/10.1097/GME.0000000000002200
Bezpłatne pliki
Pobierz PDF i inne pliki
Gotowe!
Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.
Slajd 11 z 20
W innym badaniu, które przeprowadziło zbiorczą analizę trzech randomizowanych badań kontrolowanych, wykazano, że 20 mg escitalopramu, 0,5 mg doustnego estradiolu i 75 mg wenlafaksyny dziennie skutkowały porównywalnym zmniejszeniem objawów naczynioruchowych. Wszystkie mogą być więc uznane za dobre opcje leczenia objawów naczynioruchowych.
Piśmiennictwo:
- Guthrie, K. A., LaCroix, A. Z., Ensrud, K. E., Joffe, H., Newton, K. M., Reed, S. D., Caan, B., Carpenter, J. S., Cohen, L. S., Freeman, E. W., Larson, J. C., Manson, J. E., Rexrode, K., Skaar, T. C., Sternfeld, B., & Anderson, G. L. (2015). Pooled analysis of six pharmacologic and nonpharmacologic interventions for vasomotor symptoms. Obstetrics and Gynecology, 126(2), 413-422. https://doi.org/10.1097/AOG.0000000000000927
Slajd 12 z 20
Innym lekiem, który można rozważyć, jest gabapentyna 900 mg dziennie, dawkowana jako 300 mg trzy razy dziennie. Wykazano korzystny wpływ na częstotliwość i nasilenie objawów naczynioruchowych. W jednym badaniu gabapentyna w dawce do 2400 mg dziennie, czyli dość dużej, była równie skuteczna jak estrogen w kontrolowanym placebo badaniu randomizowanym.
Piśmiennictwo:
- The North American Menopause Society. (2023). The 2023 nonhormone therapy position statement of The North American Menopause Society. Menopause: The Journal of The North American Menopause Society, 30(6), 573-590. https://doi.org/10.1097/GME.0000000000002200
- Reddy, S. Y., Warner, H., Guttuso, T., Jr, Messing, S., DiGrazio, W., Thornburg, L., & Guzick, D. S. (2006). Gabapentin, estrogen, and placebo for treating hot flushes: a randomized controlled trial. Obstetrics and Gynecology, 108(1), 41–48. https://doi.org/10.1097/01.AOG.0000222383.43913.ed
Bezpłatne pliki
Pobierz PDF i inne pliki
Gotowe!
Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.
Slajd 13 z 20
W tej tabeli widzimy sugerowane zakresy dawkowania niehormanalnych terapii na receptę w leczeniu objawów naczynioruchowych. Widzimy, że można stosować paroksetynę w dawce 7,5 mg lub 10-25 mg, citalopram w dawce 10-20 mg, escitalopram w dawce 10-20 mg, deswenlafaksynę w dawce 100-150 mg, czyli dość wysokiej, oraz wenlafaksynę 37,5-150 mg. Gabapentinoidy mają dość szeroki zakres dawkowania od 900 do 2400 mg, o czym już wspominaliśmy.
Piśmiennictwo:
- The North American Menopause Society. (2023). The 2023 nonhormone therapy position statement of The North American Menopause Society. Menopause: The Journal of The North American Menopause Society, 30(6), 573-590. https://doi.org/10.1097/GME.0000000000002200
Slajd 14 z 20
Ważne jest teraz omówienie stanowiska NAMS (North American Menopause Society) dotyczącego hormonalnej terapii zastępczej. Ogólnie rzecz biorąc, dla kobiet w wieku poniżej 60 lat, które są w okresie do 10 lat od początku menopauzy i nie mają przeciwwskazań, stosunek korzyści do ryzyka jest korzystny w leczeniu uciążliwych objawów naczynioruchowych i zapobieganiu utracie masy kostnej. Dlatego jeśli ktoś ma uciążliwe objawy naczynioruchowe w okresie okołomenopauzalnym, należy rozważyć hormonalną terapię zastępczą lub menopauzalną terapię hormonalną.
Piśmiennictwo:
- The North American Menopause Society. (2023). The 2023 nonhormone therapy position statement of The North American Menopause Society. Menopause: The Journal of The North American Menopause Society, 30(6), 573-590. https://doi.org/10.1097/GME.0000000000002200
Bezpłatne pliki
Pobierz PDF i inne pliki
Gotowe!
Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.
Slajd 15 z 20
W przypadku kobiet, które rozpoczynają terapię hormonalną ponad 10 lat od początku menopauzy lub które są w wieku powyżej 60 lat, stosunek korzyści do ryzyka wydaje się mniej korzystny ze względu na większe bezwzględne ryzyko choroby wieńcowej, udaru, żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej i demencji. Ważne jest, aby indywidualizować terapię i wspólnie podejmować decyzje.
Piśmiennictwo:
- The North American Menopause Society. (2023). The 2023 nonhormone therapy position statement of The North American Menopause Society. Menopause: The Journal of The North American Menopause Society, 30(6), 573-590. https://doi.org/10.1097/GME.0000000000002200
Slajd 16 z 20
Co ciekawe, analizując objawy psychologiczne związane z okresem okołomenopauzalnym, wiemy, że około 9-10% kobiet zgłasza nasilenie objawów psychologicznych, w tym obniżony nastrój i/lub lęk podczas przejścia menopauzalnego. Te objawy są zazwyczaj przejściowe i związane z uciążliwymi objawami naczynioruchowymi, bieżącym stresem, niską samooceną i wahaniami hormonalnymi. Dłuższy czas trwania objawów naczynioruchowych został powiązany z wyższym poziomem odczuwanego stresu, a ostry stres psychologiczny może prowokować objawy naczynioruchowe. Trudno więc określić, co jest przyczyną, a co skutkiem.
Piśmiennictwo:
- Hunter, M. S., & Chilcot, J. (2021). Is cognitive behaviour therapy an effective option for women who have troublesome menopausal symptoms? British Journal of Health Psychology, 26(3), 697-708. https://doi.org/10.1111/bjhp.12543
- The North American Menopause Society. (2023). The 2023 nonhormone therapy position statement of The North American Menopause Society. Menopause: The Journal of The North American Menopause Society, 30(6), 573-590. https://doi.org/10.1097/GME.0000000000002200
Bezpłatne pliki
Pobierz PDF i inne pliki
Gotowe!
Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.
Slajd 17 z 20
Kilka czynników, takich jak zły stan zdrowia, wcześniejsza depresja, niskie dochody, odczuwany stres, podejście do starzenia się i menopauzy oraz wczesne doświadczenia życiowe, są związane zarówno z uciążliwymi objawami naczynioruchowymi, jak i obniżonym nastrojem.
Piśmiennictwo:
- Hunter, M. S., & Chilcot, J. (2021). Is cognitive behaviour therapy an effective option for women who have troublesome menopausal symptoms? British Journal of Health Psychology, 26(3), 697-708. https://doi.org/10.1111/bjhp.12543
- The North American Menopause Society. (2023). The 2023 nonhormone therapy position statement of The North American Menopause Society. Menopause: The Journal of The North American Menopause Society, 30(6), 573-590. https://doi.org/10.1097/GME.0000000000002200
Slajd 18 z 20
Kluczowe punkty: Czynniki ryzyka objawów naczynioruchowych obejmują palenie tytoniu, wyższe BMI, niższe wykształcenie oraz stresory psychospołeczne, takie jak lęk i niska samoocena. Częste czynniki wyzwalające objawy naczynioruchowe to kofeina, alkohol i silne emocje.
Bezpłatne pliki
Pobierz PDF i inne pliki
Gotowe!
Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.
Slajd 19 z 20
SSRI i SNRI, takie jak paroksetyna, escitalopram, citalopram, wenlafaksyna i deswenlafaksyna, oraz gabapentyna wykazały skuteczność w zmniejszaniu nasilenia objawów naczynioruchowych. Niska dawka paroksetyny 7,5 mg jest zatwierdzona przez FDA. Sertralina i fluoksetyna generalnie nie są zalecane do leczenia samych objawów naczynioruchowych ze względu na statystycznie nieistotne korzyści w redukcji objawów naczynioruchowych.
Slajd 20 z 20
Terapia poznawczo-behawioralna zmniejsza postrzeganą uciążliwość uderzeń gorąca, ale nie ich częstotliwość, co czyni ją rozsądną niehormanalną opcją, szczególnie dla kobiet, które nie mogą przyjmować terapii hormonalnej lub są bardzo zaniepokojone swoimi uderzeniami gorąca.
Bezpłatne pliki
Pobierz PDF i inne pliki
Gotowe!
Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.
