Slajdy i transkrypcja
Slajd 1 z 18
W tej części omówimy leki przeciwdepresyjne stosowane w leczeniu zaburzeń snu, ze szczególnym uwzględnieniem doksepiny, trazodonu i mirtazapiny.
Piśmiennictwo:
- Bhanu Prakash Kolla, M.D.
Slajd 2 z 18
Doksepina jest trójpierścieniowym lekiem przeciwdepresyjnym, a zarazem silnym lekiem przeciwhistaminowym. Stosuje się ją jako lek przeciwdepresyjny w dawkach od 75 do 300 mg. Doksepina posiada zatwierdzenie FDA jako środek nasenny w dawkach 3 do 6 mg i w tych dawkach działa wyłącznie jako antagonista receptorów histaminowych. Większość działań niepożądanych związanych z blokowaniem receptorów cholinergicznych, które pojawiają się przy wyższych dawkach, nie występuje przy tak niskich dawkach.
Piśmiennictwo:
- Almasi, A., Patel, P., & Meza, C. E. (2024). Doxepin. In *StatPearls* [Internet]. StatPearls Publishing. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK542306/
- Krystal, A. D., Lankford, A., Durrence, H. H., Ludington, E., Jochelson, P., Rogowski, R., & Roth, T. (2011). Efficacy and safety of doxepin 3 and 6 mg in a 35-day sleep laboratory trial in adults with chronic primary insomnia. Sleep, 34(10), 1433–1442. https://doi.org/10.5665/SLEEP.1294
Bezpłatne pliki
Pobierz PDF i inne pliki
Gotowe!
Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.
Slajd 3 z 18
Co najmniej sześć randomizowanych badań kontrolowanych oceniało skuteczność małych dawek doksepiny na parametry snu. Badania wykazały poprawę w wielu wskaźnikach snu, w tym skrócenie latencji do trwałego snu, wydłużenie całkowitego czasu snu oraz poprawę efektywności snu. W kolejnym badaniu z udziałem 47 pacjentów oceniano doksepinę w dawkach 25 do 50 mg – wykazano wydłużenie całkowitego czasu snu o około 50 minut oraz poprawę efektywności snu o około 10%. Wyniki te utrzymywały się przez cztery tygodnie leczenia.
Piśmiennictwo:
- Yeung, W. F., Chung, K. F., Yung, K. P., & Ng, T. H. (2015). Doxepin for insomnia: a systematic review of randomized placebo-controlled trials. *Sleep Medicine Reviews*, *19*, 75–83. https://doi.org/10.1016/j.smrv.2014.06.001
- Hajak, G., Rodenbeck, A., Voderholzer, U., Riemann, D., Cohrs, S., Hohagen, F., Berger, M., & Rüther, E. (2001). Doxepin in the treatment of primary insomnia: A placebo-controlled, double-blind, polysomnographic study. The Journal of Clinical Psychiatry, 62(6), 453–463. https://doi.org/10.4088/JCP.v62n0609
Slajd 4 z 18
W tym badaniu porównującym dawki 3 i 6 mg doksepiny z placebo można zaobserwować, że poprawa efektywności snu następuje bardzo szybko i utrzymuje się przez cały tydzień obserwacji pacjentów.
Piśmiennictwo:
- Krystal, A. D., Lankford, A., Durrence, H. H., Ludington, E., Jochelson, P., Rogowski, R., & Roth, T. (2011). Efficacy and safety of doxepin 3 and 6 mg in a 35-day sleep laboratory trial in adults with chronic primary insomnia. Sleep, 34(10), 1433–1442. https://doi.org/10.5665/SLEEP.1294
Bezpłatne pliki
Pobierz PDF i inne pliki
Gotowe!
Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.
Slajd 5 z 18
Doksepina w dawkach 3 i 6 mg istotnie redukowała również czas czuwania po zaśnięciu, co utrzymywało się przez 28 dni, czyli 4 tygodnie. Po odstawieniu leku jakość snu pogarszała się, a czas czuwania po zaśnięciu wzrastał już w ciągu 1 do 2 dni.
Piśmiennictwo:
- Krystal, A. D., Lankford, A., Durrence, H. H., Ludington, E., Jochelson, P., Rogowski, R., & Roth, T. (2011). Efficacy and safety of doxepin 3 and 6 mg in a 35-day sleep laboratory trial in adults with chronic primary insomnia. Sleep, 34(10), 1433–1442. https://doi.org/10.5665/SLEEP.1294
Slajd 6 z 18
Kolejnym lekiem przeciwdepresyjnym powszechnie stosowanym w leczeniu zaburzeń snu jest trazodon. Trazodon jest lekiem z grupy antagonistów serotoniny i inhibitorów jej wychwytu zwrotnego. Działa również jako antagonista receptorów adrenergicznych alfa-1 i alfa-2, receptorów 5-HT2A oraz receptorów histaminowych H1. Nie posiada zatwierdzenia FDA w leczeniu bezsenności. Co więcej, zarówno Amerykańska Akademia Medycyny Snu, jak i wytyczne Clinical Practice opracowane przez Departament Spraw Weteranów i Departament Obrony wyraźnie odradzają stosowanie trazodonu w przewlekłej bezsenności. Mimo to trazodon jest jednym z najczęściej przepisywanych środków nasennych w Stanach Zjednoczonych, co prawdopodobnie wynika z postrzeganego niskiego potencjału uzależniającego oraz ogólnie korzystnego profilu działań niepożądanych.
Piśmiennictwo:
- Kadiyala, S., Chenoweth, M., & Watanabe, J. H. (2025). Off-label policy through the lens of trazodone usage and spending in the United States. *Health Affairs Scholar*, *3*(7), qxaf114. https://doi.org/10.1093/haschl/qxaf114
- Shin, J. J., & Saadabadi, A. (2024). Trazodone. In *StatPearls* [Internet]. StatPearls Publishing. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK470560/
Bezpłatne pliki
Pobierz PDF i inne pliki
Gotowe!
Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.
Slajd 7 z 18
W badaniach oceniających skuteczność trazodonu przeprowadzono co najmniej 11 randomizowanych badań kontrolowanych z udziałem 466 uczestników. Wykazano, że trazodon wydłuża całkowity czas snu o około 40 minut i skraca latencję do trwałego snu o około 19 minut. Jeśli chodzi o architekturę snu, trazodon zmniejsza udział fazy N1 i zwiększa udział fazy N3.
Piśmiennictwo:
- Zheng, Y., Lv, T., Wu, J., & Lyu, Y. (2022). Trazodone changed the polysomnographic sleep architecture in insomnia disorder: a systematic review and meta-analysis. Scientific Reports, 12(1), 14453. https://doi.org/10.1038/s41598-022-18776-7
Slajd 8 z 18
Największe działanie uspokajające trazodonu obserwuje się przy dawkach od 50 do 150 mg. Nie jest jasne, czy wyższe dawki przynoszą dodatkowe korzyści w zakresie sedacji. Do częstych działań niepożądanych należą: uczucie otępienia, zawroty głowy i suchość w ustach. Lek może powodować niedociśnienie tętnicze oraz wydłużenie odstępu QT.
Piśmiennictwo:
- Shin, J. J., & Saadabadi, A. (2024). Trazodone. In *StatPearls* [Internet]. StatPearls Publishing. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK470560/
- Jaffer, K. Y., Chang, T., Vanle, B., Dang, J., Steiner, A. J., Loera, N., Abdelmesseh, M., Danovitch, I., & Ishak, W. W. (2017). Trazodone for insomnia: A systematic review. *Innovations in Clinical Neuroscience*, *14*(7-8), 24–34. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5842888/
Bezpłatne pliki
Pobierz PDF i inne pliki
Gotowe!
Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.
Slajd 9 z 18
Ze względu na blokadę receptorów alfa-adrenergicznych trazodon może powodować priapizm. Badania wykazują, że wskaźnik proporcjonalnego raportowania wynosi 9,04, co czyni go prawdopodobnie lekiem o największym ryzyku wywołania priapizmu. W praktyce oznacza to, że jeden przypadek priapizmu przypada na około 10 000 wystawionych recept.
Piśmiennictwo:
- Eisenach, C., & Lynch, S. (2023). Trazodone-induced priapism and increased recurrence risk with antipsychotics. *American Journal of Psychiatry Residents' Journal*, *19*, 16–19. https://doi.org/10.1176/appi.ajp-rj.2023.190105
- Schifano, N., Capogrosso, P., Boeri, L., Fallara, G., Cakir, O. O., Castiglione, F., Alnajjar, H. M., Muneer, A., Deho', F., Schifano, F., Montorsi, F., & Salonia, A. (2024). Medications mostly associated with priapism events: assessment of the 2015-2020 Food and Drug Administration (FDA) pharmacovigilance database entries. International Journal of Impotence Research, 36(1), 50–54. https://doi.org/10.1038/s41443-022-00583-3
Slajd 10 z 18
Mirtazapina to kolejny lek przeciwdepresyjny, który działa poprzez centralną presynaptyczną blokadę receptorów adrenergicznych alfa-2, co prowadzi do zwiększonego uwalniania serotoniny i norepinefryny. Ponadto mirtazapina jest silnym antagonistą receptorów histaminowych H1, co skutkuje działaniem uspokajającym.
Piśmiennictwo:
- Jilani, T. N., Gibbons, J. R., & Faizy, R. M. (2024). Mirtazapine. In *StatPearls* [Internet]. StatPearls Publishing. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK519059/
Bezpłatne pliki
Pobierz PDF i inne pliki
Gotowe!
Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.
Slajd 11 z 18
Główne działania niepożądane mirtazapiny to przyrost masy ciała i suchość w ustach.
Piśmiennictwo:
- Jilani, T. N., Gibbons, J. R., & Faizy, R. M. (2024). Mirtazapine. In *StatPearls* [Internet]. StatPearls Publishing. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK519059/
Slajd 12 z 18
Mirtazapina stosowana jest jako lek przeciwdepresyjny w dawkach od 15 do 45 mg. Jako środek wspomagający sen może być szczególnie pomocna u pacjentów z współistniejącą depresją. Mirtazapina może być również korzystna u pacjentów z obniżonym apetytem, osłabieniem i zaburzeniami snu, którzy jednocześnie wymagają przyrostu masy ciały.
Piśmiennictwo:
- Alam, A., Voronovich, Z., & Carley, J. A. (2013). A review of therapeutic uses of mirtazapine in psychiatric and medical conditions. *The Primary Care Companion for CNS Disorders*, *15*(5), Article PCC.13r01525. https://doi.org/10.4088/PCC.13r01525
Bezpłatne pliki
Pobierz PDF i inne pliki
Gotowe!
Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.
Slajd 13 z 18
Działanie uspokajające wydaje się być najbardziej wyraźne przy niższych dawkach. W celu poprawy snu mirtazapinę stosuje się zazwyczaj w dawkach od 7,5 do 15 mg, a dane wskazują na minimalne korzyści w zakresie sedacji przy dawkach przekraczających 15 mg.
Piśmiennictwo:
- Alam, A., Voronovich, Z., & Carley, J. A. (2013). A review of therapeutic uses of mirtazapine in psychiatric and medical conditions. *The Primary Care Companion for CNS Disorders*, *15*(5), Article PCC.13r01525. https://doi.org/10.4088/PCC.13r01525
Slajd 14 z 18
Przeprowadzono ostatnio badania oceniające skuteczność mirtazapiny w leczeniu zaburzeń snu. W randomizowanym badaniu kontrolowanym z udziałem dorosłych powyżej 65. roku życia porównano dawkę 7,5 mg z placebo. Po czterech tygodniach odnotowano istotną poprawę w skali nasilenia bezsenności (Insomnia Severity Index) bez poważnych działań niepożądanych.
Piśmiennictwo:
- Nguyen, P. V., Dang-Vu, T. T., Forest, G., Desjardins, S., Forget, M. F., Vu, T. T., Nguyen, Q. D., Kouassi, E., & Desmarais, P. (2025). Mirtazapine for chronic insomnia in older adults: a randomised double-blind placebo-controlled trial-the MIRAGE study. Age and Ageing, 54(3), afaf050. https://doi.org/10.1093/ageing/afaf050
Bezpłatne pliki
Pobierz PDF i inne pliki
Gotowe!
Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.
Slajd 15 z 18
W kolejnym randomizowanym badaniu kontrolowanym, tym razem z udziałem dorosłych w wieku od 18 do 85 lat, stosowano mirtazapinę w dawkach od 7,5 do 15 mg. Po sześciu tygodniach ponownie odnotowano istotną poprawę w wynikach skali nasilenia bezsenności. Jednak po 12 tygodniach różnica w porównaniu z placebo nie była już statystycznie istotna.
Piśmiennictwo:
- Bakker, M. H., Hugtenburg, J. G., Bet, P. M., Twisk, J. W., van der Horst, H. E., & Slottje, P. (2025). Effectiveness of low-dose amitriptyline and mirtazapine in patients with insomnia disorder and sleep maintenance problems: a randomised, double-blind, placebo-controlled trial in general practice (DREAMING). The British Journal of General Practice, 75(756), e474–e483. https://doi.org/10.3399/BJGP.2024.0173
Slajd 16 z 18
Na tym wykresie widać, że po sześciu tygodniach mirtazapina – oznaczona kółkiem – przynosi poprawę, jednak z czasem różnica ta zanika po zakończeniu okresu leczenia.
Piśmiennictwo:
- Bakker, M. H., Hugtenburg, J. G., Bet, P. M., Twisk, J. W., van der Horst, H. E., & Slottje, P. (2025). Effectiveness of low-dose amitriptyline and mirtazapine in patients with insomnia disorder and sleep maintenance problems: a randomised, double-blind, placebo-controlled trial in general practice (DREAMING). The British Journal of General Practice, 75(756), e474–e483. https://doi.org/10.3399/BJGP.2024.0173
Bezpłatne pliki
Pobierz PDF i inne pliki
Gotowe!
Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.
Slajd 17 z 18
Najważniejsze wnioski z tej części: doksepina w małych dawkach, od 3 do 6 mg, poprawia utrzymanie snu i jego efektywność przy minimalnych działaniach niepożądanych związanych z blokowaniem receptorów cholinergicznych. Trazodon jest powszechnie przepisywany w bezsenności, mimo braku zatwierdzenia FDA i braku wsparcia w wytycznych dotyczących jego stosowania w przewlekłej bezsenności.
Slajd 18 z 18
Mirtazapina może łagodzić objawy bezsenności, szczególnie w małych dawkach od 7,5 do 15 mg. Jest ona szczególnie przydatna, gdy bezsenność współwystępuje z depresją, obniżonym apetytem, osłabieniem lub utratą masy ciała.
Bezpłatne pliki
Pobierz PDF i inne pliki
Gotowe!
Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.
