Slajdy i transkrypcja
Slajd 1 z 17
Witamy w prezentacji poświęconej lamotriginie w depresji dwubiegunowej.
Piśmiennictwo:
- Chris Aiken, M.D.
Slajd 2 z 17
Kiedy lek ten pojawił się po raz pierwszy w latach 90. jako lek przeciwpadaczkowy, niemal wycofano go z rynku, ponieważ u co dziesiątego pacjenta wywoływał ciężkie wysypki. Firma farmaceutyczna odkryła, że ryzyko wysypki można zminimalizować, zwiększając dawkę bardzo powoli. Opracowano zatem wytyczne dotyczące wolnej titracji i to jest pierwsza rzecz, którą należy wiedzieć o lamotriginie – nigdy nie należy od tych wytycznych odstępować, ponieważ wysypka w postaci zespołu Stevensa-Johnsona może być śmiertelna i może występować bardzo często, jeśli dawkę zwiększa się zbyt szybko.
Piśmiennictwo:
- Parker, G., & McCraw, S. (2015). The 'disconnect' between initial judgments of lamotrigine vs. its real-world effectiveness in managing bipolar disorder. A tale with wider ramifications. Acta Psychiatrica Scandinavica, 132(5), 345–354. https://doi.org/10.1111/acps.12427
- Guberman, A. H., Besag, F. M., Brodie, M. J., Dooley, J. M., Duchowny, M. S., Pellock, J. M., Richens, A., Stern, R. S., & Trevathan, E. (1999). Lamotrigine-associated rash: Risk/benefit considerations in adults and children. Epilepsia, 40(7), 985-991. https://doi.org/10.1111/j.1528-1157.1999.tb00807.x
Bezpłatne pliki
Pobierz PDF i inne pliki
Gotowe!
Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.
Slajd 3 z 17
Ogólna zasada jest następująca: przez pierwsze dwa tygodnie stosuje się 25 mg na dobę, przez kolejne dwa tygodnie 50 mg na dobę, następnie 100 mg na dobę, a dalej dawkę zwiększa się co tydzień lub co dwa tygodnie. Zakres dawkowania w depresji wynosi od 50 do 200 mg. Zazwyczaj podaję cały lek rano, ponieważ może on nieco zaburzać sen.
Piśmiennictwo:
- Aiken, C. (2021, March 11). How to minimize lamotrigine's adverse effects. Psychiatric Times. https://tinyurl.com/5n97w665
- Haenen, N., Kamperman, A. M., Prodan, A., Nolen, W. A., Boks, M. P., & Wesseloo, R. (2024). The efficacy of lamotrigine in bipolar disorder: A systematic review and meta-analysis. Bipolar Disorders, 26(5), 431–441. https://doi.org/10.1111/bdi.13452
Slajd 4 z 17
Lamotriginę należy odstawić, jeśli u pacjenta w ciągu pierwszych dwóch miesięcy od rozpoczęcia leczenia pojawi się jakakolwiek wysypka. Wysypki są na tym leku dość częste – nawet przy wolnej titracji u około jednej na dziesięć osób pojawia się łagodna wysypka. Niestety, dość często jesteśmy zmuszeni odstawiać ten lek.
Piśmiennictwo:
- Aiken, C. (2021, March 11). How to minimize lamotrigine's adverse effects. Psychiatric Times. https://tinyurl.com/5n97w665
- Parker, G., & McCraw, S. (2015). The 'disconnect' between initial judgments of lamotrigine vs. its real-world effectiveness in managing bipolar disorder. A tale with wider ramifications. Acta Psychiatrica Scandinavica, 132(5), 345–354. https://doi.org/10.1111/acps.12427
Bezpłatne pliki
Pobierz PDF i inne pliki
Gotowe!
Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.
Slajd 5 z 17
Zdarzają się jednak pacjenci, którzy reagują wyłącznie na lamotriginę i mówią: nie chcę jej odstawiać, bo to jedyny lek, który pomógł na moją depresję. W takich przypadkach można przeprowadzić ponowną titrację. Przeprowadzono około sześciu badań z udziałem ponad 100 pacjentów, w których stosowano bardzo wolną retitrację – zaczynając od 5 mg na dobę i zwiększając dawkę co dwa tygodnie o 5 mg. Osiągnięcie dawki terapeutycznej zajmuje wówczas około trzech miesięcy. Jest to rozwiązanie stosowane rzadko, ale odpowiednie dla niektórych pacjentów, u których wcześniejsza wysypka nie miała ciężkiego charakteru.
Piśmiennictwo:
- Aiken, C. (2021, March 11). How to minimize lamotrigine's adverse effects. Psychiatric Times. https://tinyurl.com/5n97w665
- Aiken, C. B., & Orr, C. (2010). Rechallenge with lamotrigine after a rash: a prospective case series and review of the literature. Psychiatry, 7(5), 27-32.
Slajd 6 z 17
Jak wygląda ciężka wysypka po lamotriginie? Charakteryzuje się pęcherzami na skórze – jest uniesiona, a nie płaska. Obejmuje twarz lub błony śluzowe jamy ustnej, czyli usta, oczy i narządy płciowe. Pojawia się na dłoniach i podeszwach stóp oraz na wargach i w jamie ustnej. Typowa wysypka polekowa pojawia się na klatce piersiowej, jest płaska i przypomina koronkę. Ciężka wysypka po lamotriginie jest uniesiona, grudkowa, pęcherzowa, obejmuje różne części ciała i towarzyszy jej ogólne złe samopoczucie, gorączka lub powiększenie węzłów chłonnych.
Piśmiennictwo:
- Aiken, C. (2021, March 11). How to minimize lamotrigine's adverse effects. Psychiatric Times. https://tinyurl.com/5n97w665
- Aiken, C. B., & Orr, C. (2010). Rechallenge with lamotrigine after a rash: a prospective case series and review of the literature. Psychiatry, 7(5), 27-32.
Bezpłatne pliki
Pobierz PDF i inne pliki
Gotowe!
Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.
Slajd 7 z 17
W przypadku ciężkiej wysypki należy skierować pacjenta po pomoc medyczną. Leczenie zazwyczaj obejmuje stopniowe odstawianie prednizonu w celu szybkiego opanowania stanu zapalnego. Wysypki te są alergicznymi reakcjami zapalnymi. Jeśli planuje się ponowną titrację lamotriginy, należy odczekać co najmniej miesiąc, aż wysypka całkowicie ustąpi.
Piśmiennictwo:
- Aiken, C. (2021, March 11). How to minimize lamotrigine's adverse effects. Psychiatric Times. https://tinyurl.com/5n97w665
- Aiken, C. B., & Orr, C. (2010). Rechallenge with lamotrigine after a rash: a prospective case series and review of the literature. Psychiatry, 7(5), 27-32.
Slajd 8 z 17
Warto wspomnieć, że lamotrigina jest zatwierdzona do stosowania dopiero od 18. roku życia. Stosowanie jej u nastolatków lub dzieci jest zatem poza wskazaniami rejestracyjnymi i wymaga szczególnej ostrożności w dawkowaniu, ponieważ wysypki są u dzieci jeszcze częstsze. W takim przypadku należy koniecznie sprawdzić w odpowiednim podręczniku farmakologicznym właściwy schemat titracji, który zależy od masy ciała i wieku pacjenta poniżej 18. roku życia.
Piśmiennictwo:
- Aiken, C. (2021, March 11). How to minimize lamotrigine's adverse effects. Psychiatric Times. https://tinyurl.com/5n97w665
- Aiken, C. B., & Orr, C. (2010). Rechallenge with lamotrigine after a rash: a prospective case series and review of the literature. Psychiatry, 7(5), 27-32.
Bezpłatne pliki
Pobierz PDF i inne pliki
Gotowe!
Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.
Slajd 9 z 17
Dlaczego w ogóle stosować lamotriginę, skoro wiąże się z tak poważnym ryzykiem wysypki i śmierci? Otóż dlatego, że niektórzy pacjenci reagują na nią wyjątkowo dobrze, a w porównaniu z innymi lekami stosowanymi w chorobie dwubiegunowej jest ona bardzo dobrze tolerowana – czego nie można powiedzieć o większości stabilizatorów nastroju.
Piśmiennictwo:
- Aiken, C. (2021, March 11). How to minimize lamotrigine's adverse effects. Psychiatric Times. https://tinyurl.com/5n97w665
- Haenen, N., Kamperman, A. M., Prodan, A., Nolen, W. A., Boks, M. P., & Wesseloo, R. (2024). The efficacy of lamotrigine in bipolar disorder: A systematic review and meta-analysis. Bipolar Disorders, 26(5), 431–441. https://doi.org/10.1111/bdi.13452
Slajd 10 z 17
Poza problemem wysypki można zaobserwować bóle głowy. Przy wyższych dawkach mogą pojawić się pewne trudności poznawcze, takie jak problemy ze znajdowaniem słów. Możliwe są również żywe sny i nudności, jednak działania niepożądane są na ogół rzadkie i łagodne. Na tym slajdzie przedstawiam kilka sposobów radzenia sobie z nimi, takich jak stosowanie postaci o przedłużonym uwalnianiu lub tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej.
Piśmiennictwo:
- Bowden, C. L., Asnis, G. M., Ginsberg, L. D., Bentley, B., Leadbetter, R., & White, R. (2004). Safety and tolerability of lamotrigine for bipolar disorder. Drug Safety, 27(3), 173-184. https://doi.org/10.2165/00002018-200427030-00002
Bezpłatne pliki
Pobierz PDF i inne pliki
Gotowe!
Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.
Slajd 11 z 17
Należy wiedzieć coś ważnego na temat skuteczności tego leku. Przez wiele lat psychiatrzy wątpili, czy lamotrigina w ogóle leczy depresję dwubiegunową – wynikało to z poważnego nieporozumienia, do którego doszło podczas jej badań klinicznych. Kiedy firma Bristol Myers Squibb przystąpiła do udowodnienia skuteczności lamotriginy w depresji dwubiegunowej, przeprowadziła badania trwające pięć tygodni. Skoro titracja leku zajmuje cztery tygodnie, trudno oczekiwać istotnej skuteczności po zaledwie pięciu tygodniach. Badania te okazały się spektakularną porażką i lek nie uzyskał rejestracji w leczeniu ostrej depresji dwubiegunowej.
Piśmiennictwo:
- Parker, G., & McCraw, S. (2015). The 'disconnect' between initial judgments of lamotrigine vs. its real-world effectiveness in managing bipolar disorder. A tale with wider ramifications. Acta Psychiatrica Scandinavica, 132(5), 345–354. https://doi.org/10.1111/acps.12427
Slajd 12 z 17
Niektórzy psychiatrzy, w tym Richard Weisler, przekonali firmę farmaceutyczną, że w tym leku tkwi coś wartościowego i że należy przeprowadzić dłuższe badania. Udało mu się nakłonić firmę do przeprowadzenia badania trwającego od roku do dwóch lat, które miało udowodnić długoterminową skuteczność leku. Ryzyko się opłaciło, ponieważ przez te dwa lata lamotrigina wydłużyła czas do nawrotu – czyli pojawienia się nowego epizodu – o 50%.
Piśmiennictwo:
- Parker, G., & McCraw, S. (2015). The 'disconnect' between initial judgments of lamotrigine vs. its real-world effectiveness in managing bipolar disorder. A tale with wider ramifications. Acta Psychiatrica Scandinavica, 132(5), 345–354. https://doi.org/10.1111/acps.12427
Bezpłatne pliki
Pobierz PDF i inne pliki
Gotowe!
Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.
Slajd 13 z 17
Można zatem powiedzieć pacjentom, że mimo stosowania lamotriginy mogą nadal doświadczać depresji, ale będzie ona występować znacznie rzadziej – często o połowę rzadziej niż bez leku. Jest to istotne przy ocenie korzyści z leczenia, ponieważ nie należy odstawiać lamotriginy tylko dlatego, że pojawił się nowy epizod depresji. Jej głównym zadaniem jest zmniejszenie częstości nawrotów. Lek uzyskał rejestrację w zapobieganiu nowym epizodom w chorobie dwubiegunowej i jest skuteczny zarówno w chorobie dwubiegunowej typu I, jak i typu II.
Piśmiennictwo:
- Parker, G., & McCraw, S. (2015). The 'disconnect' between initial judgments of lamotrigine vs. its real-world effectiveness in managing bipolar disorder. A tale with wider ramifications. Acta Psychiatrica Scandinavica, 132(5), 345–354. https://doi.org/10.1111/acps.12427
- Yatham, L. N., Kennedy, S. H., Parikh, S. V., Schaffer, A., Beaulieu, S., Alda, M., O'Donovan, C., MacQueen, G., McIntyre, R. S., Sharma, V., Persad, E., Young, L. T., & Ravindran, A. V. (2018). Canadian Network for Mood and Anxiety Treatments (CANMAT) and International Society for Bipolar Disorders (ISBD) 2018 guidelines for the management of patients with bipolar disorder. Bipolar Disorders, 20(2), 97–170. https://doi.org/10.1111/bdi.12609
Slajd 14 z 17
Następnie odkryto, że lamotrigina wykazuje synergistyczne działanie z litem – stosowanie obu leków jednocześnie przynosi pacjentom lepsze efekty niż każdy z nich osobno. Wreszcie, w ciągu ostatnich 10 lat ustalono, że lamotrigina rzeczywiście leczy depresję dwubiegunową – potwierdziły to niezależne badania, finansowane spoza budżetu firmy farmaceutycznej, które testowały lek przez dłuższy czas, na przykład przez trzy miesiące. Z tych badań wynika, że lamotrigina leczy depresję dwubiegunową, ale działa wolniej – i to jest jej główna wada. Efekty terapeutyczne pojawiają się po 6 do 12 tygodniach, podczas gdy wiele innych leków omawianych w tej serii, takich jak lit czy leki przeciwpsychotyczne, zaczyna działać po 2 do 4 tygodniach.
Piśmiennictwo:
- Haenen, N., Kamperman, A. M., Prodan, A., Nolen, W. A., Boks, M. P., & Wesseloo, R. (2024). The efficacy of lamotrigine in bipolar disorder: A systematic review and meta-analysis. Bipolar Disorders, 26(5), 431–441. https://doi.org/10.1111/bdi.13452
- van der Loos, M. L., Mulder, P. G., Hartong, E. G., Blom, M. B., Vergouwen, A. C., de Keyzer, H. J., Notten, P. J., Luteijn, M. L., Timmermans, M. A., Vieta, E., Nolen, W. A., & LamLit Study Group. (2009). Efficacy and safety of lamotrigine as add-on treatment to lithium in bipolar depression: A multicenter, double-blind, placebo-controlled trial. The Journal of Clinical Psychiatry, 70(2), 223–231. https://doi.org/10.4088/jcp.08m04152
Bezpłatne pliki
Pobierz PDF i inne pliki
Gotowe!
Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.
Slajd 15 z 17
Jak zatem stosować te leki w praktyce? Oferując pacjentom rozsądny wybór spośród dostępnych opcji. Można im powiedzieć: mam dwa leki, które mogą leczyć depresję dwubiegunową. Jeden działa wolniej, ale ma bardzo mało działań niepożądanych. Drugi zadziała szybciej – może w ciągu tygodnia lub dwóch – może to być na przykład lek przeciwpsychotyczny, taki jak lumateperone lub lurazydone – ale wiąże się z większą liczbą działań niepożądanych. Warto angażować pacjentów w podejmowanie decyzji, ponieważ gdy sami dokonują wyboru, zazwyczaj lepiej reagują na leczenie.
Piśmiennictwo:
- Yatham, L. N., Kennedy, S. H., Parikh, S. V., Schaffer, A., Beaulieu, S., Alda, M., O'Donovan, C., MacQueen, G., McIntyre, R. S., Sharma, V., Persad, E., Young, L. T., & Ravindran, A. V. (2018). Canadian Network for Mood and Anxiety Treatments (CANMAT) and International Society for Bipolar Disorders (ISBD) 2018 guidelines for the management of patients with bipolar disorder. Bipolar Disorders, 20(2), 97–170. https://doi.org/10.1111/bdi.12609
Slajd 16 z 17
Podsumujmy najważniejsze informacje dotyczące lamotriginy. Lamotrigina jest zatwierdzona przez FDA u dorosłych w zapobieganiu nowym epizodom w chorobie dwubiegunowej. Leczy również ostrą depresję dwubiegunową, ale nie leczy ostrej manii. Główną zaletą lamotriginy jest jej dobra tolerancja i stanowi ona dobry wybór dla pacjentów z chorobą dwubiegunową typu II oraz z temperamentem cyklotymicznym.
Bezpłatne pliki
Pobierz PDF i inne pliki
Gotowe!
Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.
Slajd 17 z 17
Główne wady lamotriginy to wolny początek działania oraz ryzyko ciężkiej wysypki zwanej zespołem Stevensa-Johnsona. Ryzyko to wynosi około 1 na 3000, jednak mimo to należy odstawić lek, jeśli u pacjenta w ciągu pierwszych dwóch miesięcy od jego rozpoczęcia pojawi się jakakolwiek zmiana skórna lub wysypka.
