Slajdy i transkrypcja
Slajd 1 z 26
Jesteśmy teraz gotowi, aby omówić strategie wyboru początkowego leczenia depresji, rozważając to z bardzo szerokiej perspektywy. Jak wybrać początkowe leczenie?
Piśmiennictwo:
- Sagar V. Parikh, M.D., FRCPC.
Slajd 2 z 26
Powinniśmy zapytać, jakie są postawy i preferencje pacjenta dotyczące leczenia, upewniając się, że opierają się one na znajomości tego, co te terapie faktycznie obejmują. Następnie, jako klinicyści, rozważymy jakość dowodów naukowych oraz dostępność tych metod leczenia w naszym regionie. Mogą istnieć bardzo dobre terapie pierwszego wyboru, ale jeśli nie są dostępne, nie warto ich szczegółowo omawiać z pacjentem.
Bezpłatne pliki
Pobierz PDF i inne pliki
Gotowe!
Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.
Slajd 3 z 26
Niezwykle ważne jest uwzględnienie dwóch kwestii – ryzyka związanego z opóźnieniem rozpoczęcia leczenia oraz nasilenia depresji. Jeśli depresja jest cięższa, może być konieczne zastosowanie silniejszych terapii lub leczenia skojarzonego.
Piśmiennictwo:
- Lam, R. W., Kennedy, S. H., Adams, C., Bahji, A., Beaulieu, S., Bhat, V., Blier, P., Blumberger, D. M., Brietzke, E., Chakrabarty, T., Do, A., Frey, B. N., Giacobbe, P., Gratzer, D., Grigoriadis, S., Habert, J., Husain, M. I., Ismail, Z., McGirr, A., … Milev, R. V. (2024). Canadian Network for Mood and Anxiety Treatments (CANMAT) 2023 Update on Clinical Guidelines for Management of Major Depressive Disorder in Adults: Réseau canadien pour les traitements de l'humeur et de l'anxiété (CANMAT) 2023 : Mise à jour des lignes directrices cliniques pour la prise en charge du trouble dépressif majeur chez les adultes. The Canadian Journal of Psychiatry, 69(9), 641-687. https://doi.org/10.1177/07067437241245384
Slajd 4 z 26
Największe obawy budzą osoby z ciężką depresją, które są narażone na wysokie ryzyko jej konsekwencji. W takiej sytuacji musimy natychmiast rozpocząć leczenie i rozważyć wszystkie dostępne opcje. Tak, psychoterapia może być dobra. Tak, leki mogą być dobre. Ale może być również konieczne rozważenie hospitalizacji lub elektrowstrząsów (EW).
Piśmiennictwo:
- Lam, R. W., Kennedy, S. H., Adams, C., Bahji, A., Beaulieu, S., Bhat, V., Blier, P., Blumberger, D. M., Brietzke, E., Chakrabarty, T., Do, A., Frey, B. N., Giacobbe, P., Gratzer, D., Grigoriadis, S., Habert, J., Husain, M. I., Ismail, Z., McGirr, A., … Milev, R. V. (2024). Canadian Network for Mood and Anxiety Treatments (CANMAT) 2023 Update on Clinical Guidelines for Management of Major Depressive Disorder in Adults: Réseau canadien pour les traitements de l'humeur et de l'anxiété (CANMAT) 2023 : Mise à jour des lignes directrices cliniques pour la prise en charge du trouble dépressif majeur chez les adultes. The Canadian Journal of Psychiatry, 69(9), 641-687. https://doi.org/10.1177/07067437241245384
Bezpłatne pliki
Pobierz PDF i inne pliki
Gotowe!
Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.
Slajd 5 z 26
A co z łagodną do umiarkowanej depresją, gdy pacjent jest w mniejszym stopniu narażony na szkodę? Istnieje uzasadniona debata: czy zaczynać od połączenia leczenia psychologicznego i farmakologicznego? Czy zaczynać od samej psychoterapii? Czy zaczynać od samych leków? W tym przypadku można uwzględnić preferencje pacjenta, dostępność oraz koszty różnych metod leczenia.
Piśmiennictwo:
- Lam, R. W., Kennedy, S. H., Adams, C., Bahji, A., Beaulieu, S., Bhat, V., Blier, P., Blumberger, D. M., Brietzke, E., Chakrabarty, T., Do, A., Frey, B. N., Giacobbe, P., Gratzer, D., Grigoriadis, S., Habert, J., Husain, M. I., Ismail, Z., McGirr, A., … Milev, R. V. (2024). Canadian Network for Mood and Anxiety Treatments (CANMAT) 2023 Update on Clinical Guidelines for Management of Major Depressive Disorder in Adults: Réseau canadien pour les traitements de l'humeur et de l'anxiété (CANMAT) 2023 : Mise à jour des lignes directrices cliniques pour la prise en charge du trouble dépressif majeur chez les adultes. The Canadian Journal of Psychiatry, 69(9), 641-687. https://doi.org/10.1177/07067437241245384
Slajd 6 z 26
Istnieje wreszcie szczególna okoliczność, którą można uznać za ciężką depresję, ale ważne jest, aby wyróżnić ją jako odrębną kategorię – depresja psychotyczna. W tym przypadku dowody są bardzo jasne. Farmakoterapia jest niezbędna. Potrzebny jest lek przeciwdepresyjny i przeciwpsychotyczny, lub hospitalizacja pacjenta i zastosowanie elektrowstrząsów.
Piśmiennictwo:
- Lam, R. W., Kennedy, S. H., Adams, C., Bahji, A., Beaulieu, S., Bhat, V., Blier, P., Blumberger, D. M., Brietzke, E., Chakrabarty, T., Do, A., Frey, B. N., Giacobbe, P., Gratzer, D., Grigoriadis, S., Habert, J., Husain, M. I., Ismail, Z., McGirr, A., … Milev, R. V. (2024). Canadian Network for Mood and Anxiety Treatments (CANMAT) 2023 Update on Clinical Guidelines for Management of Major Depressive Disorder in Adults: Réseau canadien pour les traitements de l'humeur et de l'anxiété (CANMAT) 2023 : Mise à jour des lignes directrices cliniques pour la prise en charge du trouble dépressif majeur chez les adultes. The Canadian Journal of Psychiatry, 69(9), 641-687. https://doi.org/10.1177/07067437241245384
Bezpłatne pliki
Pobierz PDF i inne pliki
Gotowe!
Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.
Slajd 7 z 26
Przejdźmy teraz do zaleceń CANMAT dotyczących leczenia psychologicznego zaburzeń depresyjnych. Zalecenie pierwszego rzutu oznacza, że istnieje metaanaliza z wąskimi przedziałami ufności. Jesteśmy bardzo pewni, że ta metoda leczenia działa. Trzy terapie, które zalecamy, to terapia poznawczo-behawioralna (CBT), terapia interpersonalna (IPT) oraz aktywacja behawioralna.
Piśmiennictwo:
- Lam, R. W., Kennedy, S. H., Adams, C., Bahji, A., Beaulieu, S., Bhat, V., Blier, P., Blumberger, D. M., Brietzke, E., Chakrabarty, T., Do, A., Frey, B. N., Giacobbe, P., Gratzer, D., Grigoriadis, S., Habert, J., Husain, M. I., Ismail, Z., McGirr, A., … Milev, R. V. (2024). Canadian Network for Mood and Anxiety Treatments (CANMAT) 2023 Update on Clinical Guidelines for Management of Major Depressive Disorder in Adults: Réseau canadien pour les traitements de l'humeur et de l'anxiété (CANMAT) 2023 : Mise à jour des lignes directrices cliniques pour la prise en charge du trouble dépressif majeur chez les adultes. The Canadian Journal of Psychiatry, 69(9), 641-687. https://doi.org/10.1177/07067437241245384
Slajd 8 z 26
Aktywację behawioralną często uważa się za drobny element, część B terapii CBT, ale w rzeczywistości ma ona własne podręczniki i była testowana nawet w porównaniu z pełną CBT, wypadając równie dobrze, a może nawet nieco lepiej. Warto więc dowiedzieć się więcej o aktywacji behawioralnej jako strategii. Prawdą jest również, że aktywacja behawioralna jest często łatwiejsza dla pacjentów na początek w porównaniu z aspektami poznawczymi CBT.
Piśmiennictwo:
- Lam, R. W., Kennedy, S. H., Adams, C., Bahji, A., Beaulieu, S., Bhat, V., Blier, P., Blumberger, D. M., Brietzke, E., Chakrabarty, T., Do, A., Frey, B. N., Giacobbe, P., Gratzer, D., Grigoriadis, S., Habert, J., Husain, M. I., Ismail, Z., McGirr, A., … Milev, R. V. (2024). Canadian Network for Mood and Anxiety Treatments (CANMAT) 2023 Update on Clinical Guidelines for Management of Major Depressive Disorder in Adults: Réseau canadien pour les traitements de l'humeur et de l'anxiété (CANMAT) 2023 : Mise à jour des lignes directrices cliniques pour la prise en charge du trouble dépressif majeur chez les adultes. The Canadian Journal of Psychiatry, 69(9), 641-687. https://doi.org/10.1177/07067437241245384
Bezpłatne pliki
Pobierz PDF i inne pliki
Gotowe!
Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.
Slajd 9 z 26
Terapie drugiego rzutu. Terapia rozwiązywania problemów jest naprawdę pomocna i skuteczna, szczególnie przydatna przy krótkoterminowej zmianie objawów. Terapia poznawcza oparta na uważności wcześniej była bardzo dobra w zapobieganiu nawrotom, ale teraz istnieją dowody, że jest również skuteczna w fazie ostrej.
Piśmiennictwo:
- Lam, R. W., Kennedy, S. H., Adams, C., Bahji, A., Beaulieu, S., Bhat, V., Blier, P., Blumberger, D. M., Brietzke, E., Chakrabarty, T., Do, A., Frey, B. N., Giacobbe, P., Gratzer, D., Grigoriadis, S., Habert, J., Husain, M. I., Ismail, Z., McGirr, A., … Milev, R. V. (2024). Canadian Network for Mood and Anxiety Treatments (CANMAT) 2023 Update on Clinical Guidelines for Management of Major Depressive Disorder in Adults: Réseau canadien pour les traitements de l'humeur et de l'anxiété (CANMAT) 2023 : Mise à jour des lignes directrices cliniques pour la prise en charge du trouble dépressif majeur chez les adultes. The Canadian Journal of Psychiatry, 69(9), 641-687. https://doi.org/10.1177/07067437241245384
Slajd 10 z 26
Istnieją również terapie trzeciego rzutu. Terapia akceptacji i zaangażowania jest terapią trzeciego rzutu, podobnie jak długoterminowa psychoterapia psychodynamiczna. Ta ostatnia nie jest odpowiednia do ostrego leczenia depresji. Teraz, gdy znamy różne rodzaje psychoterapii, możemy zacząć myśleć o innych metodach leczenia.
Piśmiennictwo:
- Lam, R. W., Kennedy, S. H., Adams, C., Bahji, A., Beaulieu, S., Bhat, V., Blier, P., Blumberger, D. M., Brietzke, E., Chakrabarty, T., Do, A., Frey, B. N., Giacobbe, P., Gratzer, D., Grigoriadis, S., Habert, J., Husain, M. I., Ismail, Z., McGirr, A., … Milev, R. V. (2024). Canadian Network for Mood and Anxiety Treatments (CANMAT) 2023 Update on Clinical Guidelines for Management of Major Depressive Disorder in Adults: Réseau canadien pour les traitements de l'humeur et de l'anxiété (CANMAT) 2023 : Mise à jour des lignes directrices cliniques pour la prise en charge du trouble dépressif majeur chez les adultes. The Canadian Journal of Psychiatry, 69(9), 641-687. https://doi.org/10.1177/07067437241245384
Bezpłatne pliki
Pobierz PDF i inne pliki
Gotowe!
Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.
Slajd 11 z 26
Jak wybrać początkowe leczenie? Przejdziemy przez serię pytań dotyczących dowodów naukowych, wspólnego podejmowania decyzji i psychoterapii. Jakie czynniki są ważne przy wyborze początkowego leku przeciwdepresyjnego? Jakie inne alternatywne metody leczenia są skuteczne? Jak łączyć psychoterapię i farmakoterapię? Co z testami farmakogenetycznymi i jaka jest ich wiarygodność? A co z biomarkerami?
Piśmiennictwo:
- Lam, R. W., Kennedy, S. H., Adams, C., Bahji, A., Beaulieu, S., Bhat, V., Blier, P., Blumberger, D. M., Brietzke, E., Chakrabarty, T., Do, A., Frey, B. N., Giacobbe, P., Gratzer, D., Grigoriadis, S., Habert, J., Husain, M. I., Ismail, Z., McGirr, A., … Milev, R. V. (2024). Canadian Network for Mood and Anxiety Treatments (CANMAT) 2023 Update on Clinical Guidelines for Management of Major Depressive Disorder in Adults: Réseau canadien pour les traitements de l'humeur et de l'anxiété (CANMAT) 2023 : Mise à jour des lignes directrices cliniques pour la prise en charge du trouble dépressif majeur chez les adultes. The Canadian Journal of Psychiatry, 69(9), 641-687. https://doi.org/10.1177/07067437241245384
Slajd 12 z 26
Jak dokonać wyboru, gdy istnieje tak wiele potencjalnych opcji? W rzeczywistości na liście leków pierwszego rzutu znajduje się 16 leków przeciwdepresyjnych. Jak wybrać między nimi? Wykorzystamy dwie dodatkowe informacje. Pierwsza to potencjalne różnice w skuteczności, a druga oczywiście to tolerancja.
Piśmiennictwo:
- Lam, R. W., Kennedy, S. H., Adams, C., Bahji, A., Beaulieu, S., Bhat, V., Blier, P., Blumberger, D. M., Brietzke, E., Chakrabarty, T., Do, A., Frey, B. N., Giacobbe, P., Gratzer, D., Grigoriadis, S., Habert, J., Husain, M. I., Ismail, Z., McGirr, A., … Milev, R. V. (2024). Canadian Network for Mood and Anxiety Treatments (CANMAT) 2023 Update on Clinical Guidelines for Management of Major Depressive Disorder in Adults: Réseau canadien pour les traitements de l'humeur et de l'anxiété (CANMAT) 2023 : Mise à jour des lignes directrices cliniques pour la prise en charge du trouble dépressif majeur chez les adultes. The Canadian Journal of Psychiatry, 69(9), 641-687. https://doi.org/10.1177/07067437241245384
Bezpłatne pliki
Pobierz PDF i inne pliki
Gotowe!
Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.
Slajd 13 z 26
Jeśli chodzi o skuteczność, szczególnie podkreśliliśmy główną metaanalizę opublikowaną w 2018 roku, która oceniała 21 leków przeciwdepresyjnych. Wykazano, że biorąc pod uwagę zarówno skuteczność, jak i tolerancję, trzy leki przeciwdepresyjne miały niewielką przewagę – agomelatyna, escitalopram i wortioksetyna. Fakt, że te trzy leki mają niewielką przewagę, musi być zrównoważony z indywidualnym doświadczeniem pacjenta.
Piśmiennictwo:
- Lam, R. W., Kennedy, S. H., Adams, C., Bahji, A., Beaulieu, S., Bhat, V., Blier, P., Blumberger, D. M., Brietzke, E., Chakrabarty, T., Do, A., Frey, B. N., Giacobbe, P., Gratzer, D., Grigoriadis, S., Habert, J., Husain, M. I., Ismail, Z., McGirr, A., … Milev, R. V. (2024). Canadian Network for Mood and Anxiety Treatments (CANMAT) 2023 Update on Clinical Guidelines for Management of Major Depressive Disorder in Adults: Réseau canadien pour les traitements de l'humeur et de l'anxiété (CANMAT) 2023 : Mise à jour des lignes directrices cliniques pour la prise en charge du trouble dépressif majeur chez les adultes. The Canadian Journal of Psychiatry, 69(9), 641-687. https://doi.org/10.1177/07067437241245384
Slajd 14 z 26
Czego więc chce pacjent? Co jest dostępne dla tego pacjenta w danym kraju? Jakie są wcześniejsze doświadczenia pacjenta z danym lekiem? Oczywiście, jeśli pacjent dobrze reagował na konkretny lek przeciwdepresyjny w przeszłości, który został stopniowo odstawiony, a teraz nastąpił nawrót, sensowne jest rozważenie ponownego zastosowania leku, który wcześniej działał.
Piśmiennictwo:
- Lam, R. W., Kennedy, S. H., Adams, C., Bahji, A., Beaulieu, S., Bhat, V., Blier, P., Blumberger, D. M., Brietzke, E., Chakrabarty, T., Do, A., Frey, B. N., Giacobbe, P., Gratzer, D., Grigoriadis, S., Habert, J., Husain, M. I., Ismail, Z., McGirr, A., … Milev, R. V. (2024). Canadian Network for Mood and Anxiety Treatments (CANMAT) 2023 Update on Clinical Guidelines for Management of Major Depressive Disorder in Adults: Réseau canadien pour les traitements de l'humeur et de l'anxiété (CANMAT) 2023 : Mise à jour des lignes directrices cliniques pour la prise en charge du trouble dépressif majeur chez les adultes. The Canadian Journal of Psychiatry, 69(9), 641-687. https://doi.org/10.1177/07067437241245384
Bezpłatne pliki
Pobierz PDF i inne pliki
Gotowe!
Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.
Slajd 15 z 26
Ogólnie rzecz biorąc, wybierając początkowy lek przeciwdepresyjny, należy wybrać jeden z leków pierwszego rzutu, wybrać taki, który może być nieco bardziej tolerowany i przeprowadzić dialog z pacjentem na temat tego, co słyszał i co jest gotów wypróbować. Powinni Państwo wypróbować co najmniej trzy leki przeciwdepresyjne pierwszego rzutu z tabeli leków pierwszego rzutu, zanim zaczną Państwo sięgać po leki drugiego lub trzeciego rzutu. Głównym wyjątkiem byłaby sytuacja, gdy ktoś wcześniej przyjmował lek przeciwdepresyjny drugiego rzutu i działał on bardzo dobrze w przeszłości – wtedy można od razu sięgnąć po ten lek.
Piśmiennictwo:
- Lam, R. W., Kennedy, S. H., Adams, C., Bahji, A., Beaulieu, S., Bhat, V., Blier, P., Blumberger, D. M., Brietzke, E., Chakrabarty, T., Do, A., Frey, B. N., Giacobbe, P., Gratzer, D., Grigoriadis, S., Habert, J., Husain, M. I., Ismail, Z., McGirr, A., … Milev, R. V. (2024). Canadian Network for Mood and Anxiety Treatments (CANMAT) 2023 Update on Clinical Guidelines for Management of Major Depressive Disorder in Adults: Réseau canadien pour les traitements de l'humeur et de l'anxiété (CANMAT) 2023 : Mise à jour des lignes directrices cliniques pour la prise en charge du trouble dépressif majeur chez les adultes. The Canadian Journal of Psychiatry, 69(9), 641-687. https://doi.org/10.1177/07067437241245384
Slajd 16 z 26
Skąd będziemy wiedzieć, co jest tolerowane? Staraliśmy się to ująć w tabeli, która częściowo opiera się na dowodach, ale przede wszystkim na ocenach porównawczych opartych na konsensusie. Stworzyliśmy tabelę z trzema kategoriami ocen – zielona, co oznacza, że dany lek jest lepszy, czyli ma mniej problemów z danym działaniem niepożądanym; czerwona, którą określiliśmy jako mniej korzystną, więc ten lek prawdopodobnie ma więcej problemów z tym działaniem niepożądanym; oraz to, co nie jest tutaj pokazane, ale co sugerujemy, czyli biała, co oznacza, że jest pomiędzy zieloną a czerwoną, więc nie mamy silnego przekonania, że dany lek jest dobry lub zły w odniesieniu do danego działania niepożądanego.
Piśmiennictwo:
- Lam, R. W., Kennedy, S. H., Adams, C., Bahji, A., Beaulieu, S., Bhat, V., Blier, P., Blumberger, D. M., Brietzke, E., Chakrabarty, T., Do, A., Frey, B. N., Giacobbe, P., Gratzer, D., Grigoriadis, S., Habert, J., Husain, M. I., Ismail, Z., McGirr, A., … Milev, R. V. (2024). Canadian Network for Mood and Anxiety Treatments (CANMAT) 2023 Update on Clinical Guidelines for Management of Major Depressive Disorder in Adults: Réseau canadien pour les traitements de l'humeur et de l'anxiété (CANMAT) 2023 : Mise à jour des lignes directrices cliniques pour la prise en charge du trouble dépressif majeur chez les adultes. The Canadian Journal of Psychiatry, 69(9), 641-687. https://doi.org/10.1177/07067437241245384
Bezpłatne pliki
Pobierz PDF i inne pliki
Gotowe!
Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.
Slajd 17 z 26
Jak korzystać z takiej tabeli? Należy zapytać pacjenta, czy istnieje coś, co jest dla niego nie do przyjęcia? Czy jest jakieś działanie niepożądane, którego naprawdę nie chce doświadczyć? Mówią, że przyrost masy ciała lub działania niepożądane w sferze seksualnej. W takim przypadku można spojrzeć na tabelę i powiedzieć: cóż, w takim razie zdecydowanie unikam czerwonych i prawdopodobnie wybiorę zielone, co może zawęzić wybór leków do zaproponowania.
Piśmiennictwo:
- Lam, R. W., Kennedy, S. H., Adams, C., Bahji, A., Beaulieu, S., Bhat, V., Blier, P., Blumberger, D. M., Brietzke, E., Chakrabarty, T., Do, A., Frey, B. N., Giacobbe, P., Gratzer, D., Grigoriadis, S., Habert, J., Husain, M. I., Ismail, Z., McGirr, A., … Milev, R. V. (2024). Canadian Network for Mood and Anxiety Treatments (CANMAT) 2023 Update on Clinical Guidelines for Management of Major Depressive Disorder in Adults: Réseau canadien pour les traitements de l'humeur et de l'anxiété (CANMAT) 2023 : Mise à jour des lignes directrices cliniques pour la prise en charge du trouble dépressif majeur chez les adultes. The Canadian Journal of Psychiatry, 69(9), 641-687. https://doi.org/10.1177/07067437241245384
Slajd 18 z 26
Decyzja o tym, który lek przeciwdepresyjny zastosować, zależy od wielu czynników. Historia wcześniejszego leczenia farmakologicznego jest również kluczowa, a także inne praktyczne kwestie. Czy pacjent przyjmuje wiele innych leków? Jak dobrze ten lek przeciwdepresyjny radzi sobie z interakcjami lekowymi? Jaki jest koszt? Jakie jest pokrycie kosztów? Czy pacjent ma jakieś preferencje?
Piśmiennictwo:
- Lam, R. W., Kennedy, S. H., Adams, C., Bahji, A., Beaulieu, S., Bhat, V., Blier, P., Blumberger, D. M., Brietzke, E., Chakrabarty, T., Do, A., Frey, B. N., Giacobbe, P., Gratzer, D., Grigoriadis, S., Habert, J., Husain, M. I., Ismail, Z., McGirr, A., … Milev, R. V. (2024). Canadian Network for Mood and Anxiety Treatments (CANMAT) 2023 Update on Clinical Guidelines for Management of Major Depressive Disorder in Adults: Réseau canadien pour les traitements de l'humeur et de l'anxiété (CANMAT) 2023 : Mise à jour des lignes directrices cliniques pour la prise en charge du trouble dépressif majeur chez les adultes. The Canadian Journal of Psychiatry, 69(9), 641-687. https://doi.org/10.1177/07067437241245384
Bezpłatne pliki
Pobierz PDF i inne pliki
Gotowe!
Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.
Slajd 19 z 26
Staraliśmy się to ująć w schemat blokowy. Zadajemy bardzo proste pytanie – czy pacjent przyjmuje inne leki? Jeśli tak, to musimy pomyśleć o interakcjach między lekami. Następnie pojawia się najważniejsze pytanie – czy jest coś, co jest nie do przyjęcia? Czy istnieje działanie niepożądane, którego pacjent naprawdę chce uniknąć? Jeśli tak, to należy spojrzeć na tabelę i przyjrzeć się tym lekom, które są bardziej korzystne dla danego działania niepożądanego. Następnie można porównać skuteczność tych, które są dobre dla tego działania niepożądanego, i na tej podstawie wybrać pierwszy lek przeciwdepresyjny. Oczywiście idealnie byłoby, gdyby był to lek przeciwdepresyjny pierwszego rzutu.
Piśmiennictwo:
- Lam, R. W., Kennedy, S. H., Adams, C., Bahji, A., Beaulieu, S., Bhat, V., Blier, P., Blumberger, D. M., Brietzke, E., Chakrabarty, T., Do, A., Frey, B. N., Giacobbe, P., Gratzer, D., Grigoriadis, S., Habert, J., Husain, M. I., Ismail, Z., McGirr, A., … Milev, R. V. (2024). Canadian Network for Mood and Anxiety Treatments (CANMAT) 2023 Update on Clinical Guidelines for Management of Major Depressive Disorder in Adults: Réseau canadien pour les traitements de l'humeur et de l'anxiété (CANMAT) 2023 : Mise à jour des lignes directrices cliniques pour la prise en charge du trouble dépressif majeur chez les adultes. The Canadian Journal of Psychiatry, 69(9), 641-687. https://doi.org/10.1177/07067437241245384
Slajd 20 z 26
Kiedy należy łączyć farmakoterapię i psychoterapię? W przypadku depresji łagodnej do umiarkowanej skuteczne będą zarówno leki, jak i psychoterapia. CANMAT uważa, że jeśli depresja jest łagodna, a pacjent chce psychoterapii, to dobrze. Zacznijmy od tego. Gdy depresja jest umiarkowana do ciężkiej, powinniśmy rozmawiać o obu potencjalnych metodach leczenia.
Piśmiennictwo:
- Lam, R. W., Kennedy, S. H., Adams, C., Bahji, A., Beaulieu, S., Bhat, V., Blier, P., Blumberger, D. M., Brietzke, E., Chakrabarty, T., Do, A., Frey, B. N., Giacobbe, P., Gratzer, D., Grigoriadis, S., Habert, J., Husain, M. I., Ismail, Z., McGirr, A., … Milev, R. V. (2024). Canadian Network for Mood and Anxiety Treatments (CANMAT) 2023 Update on Clinical Guidelines for Management of Major Depressive Disorder in Adults: Réseau canadien pour les traitements de l'humeur et de l'anxiété (CANMAT) 2023 : Mise à jour des lignes directrices cliniques pour la prise en charge du trouble dépressif majeur chez les adultes. The Canadian Journal of Psychiatry, 69(9), 641-687. https://doi.org/10.1177/07067437241245384
Bezpłatne pliki
Pobierz PDF i inne pliki
Gotowe!
Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.
Slajd 21 z 26
W przypadku ciężkiej depresji szczególnie istotne jest połączenie leczenia. Farmakoterapia będzie najważniejsza, a psychoterapia prawdopodobnie skupi się na takich elementach jak aktywacja behawioralna, które są łatwiejsze do wykonania niż na przykład terapia poznawcza. Można wskazać, że choć psychoterapia jest świetną metodą leczenia, leki przeciwdepresyjne często działają szybciej i mogą przynieść ulgę w objawach, co następnie umożliwi psychoterapię i ułatwi pacjentowi faktyczne zaangażowanie się w nią. Istnieje więc logika rozpoczynania od leków i dodawania psychoterapii, jeśli oba rodzaje leczenia są potrzebne.
Piśmiennictwo:
- Lam, R. W., Kennedy, S. H., Adams, C., Bahji, A., Beaulieu, S., Bhat, V., Blier, P., Blumberger, D. M., Brietzke, E., Chakrabarty, T., Do, A., Frey, B. N., Giacobbe, P., Gratzer, D., Grigoriadis, S., Habert, J., Husain, M. I., Ismail, Z., McGirr, A., … Milev, R. V. (2024). Canadian Network for Mood and Anxiety Treatments (CANMAT) 2023 Update on Clinical Guidelines for Management of Major Depressive Disorder in Adults: Réseau canadien pour les traitements de l'humeur et de l'anxiété (CANMAT) 2023 : Mise à jour des lignes directrices cliniques pour la prise en charge du trouble dépressif majeur chez les adultes. The Canadian Journal of Psychiatry, 69(9), 641-687. https://doi.org/10.1177/07067437241245384
Slajd 22 z 26
Jedną z najważniejszych nadziei w psychiatrii jest możliwość dopasowania leczenia do pacjenta na podstawie kluczowych objawów klinicznych lub specyfikatorów. DSM-5 próbuje identyfikować specyfikatory i wymiary objawów, aby pomóc nam zrozumieć niuanse wyboru leku przeciwdepresyjnego. Chociaż istnieją sporadyczne doniesienia, że konkretny lek działa lepiej przy określonym profilu objawów lub specyfikatorze DSM-5, generalnie nie okazały się one wiarygodnymi predyktorami tego, co zadziała, i dotyczy to zarówno psychoterapii, jak i leków.
Piśmiennictwo:
- Lam, R. W., Kennedy, S. H., Adams, C., Bahji, A., Beaulieu, S., Bhat, V., Blier, P., Blumberger, D. M., Brietzke, E., Chakrabarty, T., Do, A., Frey, B. N., Giacobbe, P., Gratzer, D., Grigoriadis, S., Habert, J., Husain, M. I., Ismail, Z., McGirr, A., … Milev, R. V. (2024). Canadian Network for Mood and Anxiety Treatments (CANMAT) 2023 Update on Clinical Guidelines for Management of Major Depressive Disorder in Adults: Réseau canadien pour les traitements de l'humeur et de l'anxiété (CANMAT) 2023 : Mise à jour des lignes directrices cliniques pour la prise en charge du trouble dépressif majeur chez les adultes. The Canadian Journal of Psychiatry, 69(9), 641-687. https://doi.org/10.1177/07067437241245384
Bezpłatne pliki
Pobierz PDF i inne pliki
Gotowe!
Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.
Slajd 23 z 26
Możemy wykorzystać aktualny profil objawów, aby nam pomóc. Na przykład, jeśli pacjent ma dużo lęku, można dodać leczenie przeciwlękowe, czy to leki, psychoterapię czy uważność, aby na to ukierunkować. Jeśli depresja ma charakter sezonowy, warto wcześnie pomyśleć o zastosowaniu terapii światłem jako uzupełnienia leku przeciwdepresyjnego. Jedynym wyjątkiem od tej reguły jest sytuacja, gdy występują objawy psychotyczne. W takim przypadku leczenie musi obejmować lek przeciwpsychotyczny.
Piśmiennictwo:
- Lam, R. W., Kennedy, S. H., Adams, C., Bahji, A., Beaulieu, S., Bhat, V., Blier, P., Blumberger, D. M., Brietzke, E., Chakrabarty, T., Do, A., Frey, B. N., Giacobbe, P., Gratzer, D., Grigoriadis, S., Habert, J., Husain, M. I., Ismail, Z., McGirr, A., … Milev, R. V. (2024). Canadian Network for Mood and Anxiety Treatments (CANMAT) 2023 Update on Clinical Guidelines for Management of Major Depressive Disorder in Adults: Réseau canadien pour les traitements de l'humeur et de l'anxiété (CANMAT) 2023 : Mise à jour des lignes directrices cliniques pour la prise en charge du trouble dépressif majeur chez les adultes. The Canadian Journal of Psychiatry, 69(9), 641-687. https://doi.org/10.1177/07067437241245384
Slajd 24 z 26
Kluczowym objawem jest anhedonia. Jest to główny objaw depresji, więc ukierunkowanie na niego i pytanie o niego jest przydatne, aby wiedzieć, jak radzi sobie pacjent.
Piśmiennictwo:
- Lam, R. W., Kennedy, S. H., Adams, C., Bahji, A., Beaulieu, S., Bhat, V., Blier, P., Blumberger, D. M., Brietzke, E., Chakrabarty, T., Do, A., Frey, B. N., Giacobbe, P., Gratzer, D., Grigoriadis, S., Habert, J., Husain, M. I., Ismail, Z., McGirr, A., … Milev, R. V. (2024). Canadian Network for Mood and Anxiety Treatments (CANMAT) 2023 Update on Clinical Guidelines for Management of Major Depressive Disorder in Adults: Réseau canadien pour les traitements de l'humeur et de l'anxiété (CANMAT) 2023 : Mise à jour des lignes directrices cliniques pour la prise en charge du trouble dépressif majeur chez les adultes. The Canadian Journal of Psychiatry, 69(9), 641-687. https://doi.org/10.1177/07067437241245384
Bezpłatne pliki
Pobierz PDF i inne pliki
Gotowe!
Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.
Slajd 25 z 26
Czy leki przeciwdepresyjne wiążą się ze zwiększonym ryzykiem samobójstwa? Ryzyko samobójstwa nie jest zwiększone przez leki przeciwdepresyjne u dorosłych powyżej 25 roku życia. U większości pacjentów ryzyko samobójstwa nie jest więc zwiększone. U osób poniżej 25 roku życia może być. Nie jest to silny i wiarygodny związek, ale istnieją pewne dowody. Można więc ostrzec pacjenta, że może istnieć niewielka tendencja, że niektóre osoby zaczynają więcej myśleć o śmierci lub samobójstwie, gdy zaczynają przyjmować lek przeciwdepresyjny, i należy omówić, co powinni zrobić, jeśli to nastąpi.
Piśmiennictwo:
- Lam, R. W., Kennedy, S. H., Adams, C., Bahji, A., Beaulieu, S., Bhat, V., Blier, P., Blumberger, D. M., Brietzke, E., Chakrabarty, T., Do, A., Frey, B. N., Giacobbe, P., Gratzer, D., Grigoriadis, S., Habert, J., Husain, M. I., Ismail, Z., McGirr, A., … Milev, R. V. (2024). Canadian Network for Mood and Anxiety Treatments (CANMAT) 2023 Update on Clinical Guidelines for Management of Major Depressive Disorder in Adults: Réseau canadien pour les traitements de l'humeur et de l'anxiété (CANMAT) 2023 : Mise à jour des lignes directrices cliniques pour la prise en charge du trouble dépressif majeur chez les adultes. The Canadian Journal of Psychiatry, 69(9), 641-687. https://doi.org/10.1177/07067437241245384
Slajd 26 z 26
Podsumowując, nasze kluczowe punkty z tego wyboru to: gdy depresja jest łagodna do umiarkowanej, można rozważyć zarówno leki, jak i psychoterapię, współpracować z pacjentem i pozwolić mu zdecydować, jakie powinno być początkowe leczenie i jakie powinno być sekwencyjne podejście do depresji. Jednak gdy depresja jest ciężka, należy rozważyć zastosowanie obu metod. Pamiętajmy, że ryzyko samobójstwa nie jest zwiększone przez leki przeciwdepresyjne u dorosłych powyżej 25 roku życia, ale u osób poniżej 25 roku życia może być, więc należy ostrzec pacjenta.
Bezpłatne pliki
Pobierz PDF i inne pliki
Gotowe!
Prosimy sprawdzić skrzynkę odbiorczą — wysłaliśmy tam wszystkie materiały.
