Edukacyjne podcasty psychofarmakologiczne

Zaktualizowany, praktyczny przegląd zagadnień związanych ze zmianą leku przeciwpsychotycznego: kiedy zmiana jest uzasadniona, kiedy jest odradzana i jak prowadzić strategie nagłej zmiany, cross-taperingu, stopniowego odstawiania oraz plateau. Dr Miller omawia przejścia między lekami doustnymi i długodziałającymi iniekcjami, miareczkowanie klozapiny i jej stężenia w osoczu, zmianę na kombinację ksanomelina-trospium oraz postępowanie w działaniach niepożądanych związanych ze zmianą leku w oparciu o profile receptorowe.

Czy leki przeciwpsychotyczne należy odstawiać w czasie ciąży i jakie jest ryzyko nawrotu? Czy psychiatrzy powinni przepisywać statyny w dyslipidemii związanej ze stosowaniem leków przeciwpsychotycznych? Czy pramipeksol jest wart ryzyka w leczeniu depresji z anhedonią? Czy lit wiąże się z niższym ryzykiem otępienia niż walproinian? Czy kawa i trening mózgu mogą zmniejszać ryzyko otępienia?

Niniejszy przewodnik dotyczy fluoksetyny — SSRI o najdłuższym okresie półtrwania i jedynego leku przeciwdepresyjnego zatwierdzonego przez FDA w leczeniu bulimii psychicznej. Lek ten jest również zatwierdzony przez FDA w leczeniu dużej depresji, zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego, zaburzenia lękowego z napadami lęku i przedmiesiączkowego zaburzenia dysforycznego, a w połączeniu z olanzapiną — w leczeniu depresji w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej typu I oraz depresji lekoopornej. U dorosłych jest to lek z grupy SSRI pierwszego wyboru, wybierany ze względu na okres półtrwania i tolerancję, a nie skuteczność, która w badaniach bezpośrednio porównujących leki przeciwdepresyjne plasuje się w dolnej części rankingu. Pominięcie dawki powoduje rzadsze objawy odstawienne niż w przypadku sertraliny czy paroksetyny; wadami są działanie aktywizujące, utrata apetytu oraz większa liczba interakcji lekowych niż w przypadku większości SSRI, zachodzących za pośrednictwem CYP2D6 i CYP2C19. Przewodnik szczegółowo omawia pozycję kliniczną fluoksetyny wśród SSRI, dawkę 60 mg w bulimii, leki stosowane jednocześnie, które wymagają zmniejszenia dawki lub zastosowania innego leku przeciwdepresyjnego, zamianę leku na fluoksetynę i z niej, stopniowe odstawianie oraz stosowanie w ciąży, w okresie karmienia piersią i u osób starszych.

Niniejszy Przewodnik omawia kariprazynę, częściowego agonistę dopaminy zatwierdzonego przez FDA w schizofrenii, ostrej manii, jako leczenie wspomagające w zaburzeniu depresyjnym nawracającym oraz — w odróżnieniu od arypiprazolu — w depresji w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej typu I. Lek powoduje niewielki przyrost masy ciała i niewielką zmianę stężenia prolaktyny w krótkim okresie stosowania i należy do grupy leków przeciwpsychotycznych o najmniejszym działaniu sedatywnym; kompromisem jest zależna od dawki akatyzja, skuteczność w dolnej granicy dla tej klasy leków w ostrej schizofrenii oraz metabolit o okresie półtrwania wynoszącym od jednego do trzech tygodni. Przewodnik omawia pozycję kliniczną leku w każdym ze wskazań, hipotezę receptora D3 i dowody dotyczące objawów negatywnych, przyczyny, dla których ocena każdej dawki wymaga kilku tygodni, postępowanie w akatyzji, redukcję dawki przy inhibitorach CYP3A4 oraz stosowanie w ciąży, w okresie karmienia piersią i u osób starszych.

Czy haloperidol nadal jest rozsądnym wyborem w leczeniu pobudzenia w stanach nagłych? Czy leki psychotropowe inne niż klozapina i lit obniżają ryzyko samobójstwa? Czy leki przeciwzapalne mogą działać na anhedonię w depresji? Czy sztuczna inteligencja może pomóc w wyborze leku przeciwdepresyjnego? Czy buprenorfinę należy wdrażać od wyższych dawek u pacjentów stosujących fentanyl?

Przegląd zastosowania farmakoterapii w zaburzeniu osobowości borderline, w którym psychoterapia pozostaje leczeniem pierwszego wyboru. Dr Links omawia kwetiapinę, rysperydon i klozapinę, negatywne wyniki badania nad lamotryginą, leki przeciwdepresyjne w przypadku współistniejącej depresji, metylfenidat w przypadku współistniejącego ADHD, ryzyko związane z benzodiazepinami, wspólne z pacjentem podejście do odstawiania leków oraz przypadek kliniczny.

Rozmowa z dr. Crunelle na temat rozpoznawania i leczenia ADHD u pacjentów z zaburzeniami używania substancji. Omawiane tematy obejmują: skryning przy użyciu ASRS w momencie przyjęcia do leczenia, ocenę stanu pacjenta bez oczekiwania na abstynencję, wczesne rozpoczynanie leczenia, wybór między stymulantami o przedłużonym uwalnianiu a lekami niestymulującymi, titrację powyżej standardowych zakresów dawkowania, interpretację próśb pacjenta o zwiększenie dawki oraz powody, dla których nawrót nie jest wskazaniem do przerwania terapii.

Niniejszy przewodnik omawia lumateperone — atypowy lek przeciwpsychotyczny drugiej generacji zatwierdzony w leczeniu schizofrenii, depresji w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej typu I lub II oraz jako leczenie uzupełniające w epizodzie dużej depresji. Lek charakteryzuje się niskim ryzykiem wystąpienia objawów pozapiramidowych, podwyższenia stężenia prolaktyny oraz przyrostu masy ciała; jego ograniczenia to nadmierna senność oraz najmniejszy spośród 24 leków przeciwpsychotycznych rozmiar efektu w ostrej fazie schizofrenii. Przewodnik szczegółowo omawia pozycję kliniczną leku w każdym ze wskazań oraz jego porównanie z innymi lekami przeciwpsychotycznymi, profil receptorowy leżący u podstaw jego tolerancji, stałą dawkę 42 mg, wskazania do jej redukcji oraz induktory CYP3A4, których należy unikać, a także stosowanie leku w ciąży, podczas karmienia piersią oraz u osób starszych.

W jaki sposób estrogeny i status hormonalny wpływają na leczenie psychozy u kobiet? Który agonista GLP-1 działa najskuteczniej w przypadku przyrostu masy ciała wywołanego lekami przeciwpsychotycznymi? Czy nowsze leki przeciwpsychotyczne przewyższają arypiprazol w podtrzymującym leczeniu choroby afektywnej dwubiegunowej? Czy lit w małej dawce spowalnia pogłębianie się zaburzeń poznawczych w łagodnych zaburzeniach poznawczych? Kiedy terapia ketogeniczna jest uzasadniona w ciężkich chorobach psychicznych?

Praktyczny przegląd kardiologicznych działań niepożądanych leków psychiatrycznych: zmiany częstości rytmu serca i ciśnienia tętniczego, wydłużenie odstępu QT przez leki przeciwpsychotyczne i przeciwdepresyjne, zalecenia dotyczące dożylnego haloperidolu, monitorowanie zapalenia mięśnia sercowego i kardiomiopatii indukowanych klozapiną, bezpieczeństwo stosowania leków w ADHD oraz ramowe podejście do analizy korzyści i ryzyka w monitorowaniu EKG — poza sztywnymi wartościami odcięcia QTc.

Rozmowa z dr. Rustadem na temat rozpoznawania zaburzeń czynności tarczycy w praktyce psychiatrycznej i postępowania w ich przebiegu — obejmująca protokół diagnostyczny z TSH jako badaniem pierwszego rzutu, interpretację wolnej T4 i przeciwciał przeciwtarczycowych, zespół chorej eutyreozy (euthyroid sick syndrome), wskazania do leczenia subklinicznej niedoczynności tarczycy, dawkowanie T3 i T4 w augmentacji w depresji opornej na leczenie oraz monitorowanie niedoczynności tarczycy indukowanej litem.

Ten przewodnik omawia dwie rejestracje leków pierwszych w swojej klasie z połowy 2026 roku — centanafadynę w ADHD i oveporekston w narkolepsji typu 1 — a także nowe zalecenia dotyczące progów dawkowania w zaburzeniu obsesyjno-kompulsyjnym, stężeń litu w surowicy warunkujących ryzyko nerkowe oraz stanowiska AASM, w którym CBT-I porównano z leczeniem skojarzonym w przewlekłej bezsenności.